Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 49

मासं मासं प्रति सदा शांता दांता जितेंद्रियाः । ततो मासा वसानेऽन्ये चक्रुस्तच्छांतिकं द्विजाः

māsaṃ māsaṃ prati sadā śāṃtā dāṃtā jiteṃdriyāḥ | tato māsā vasāne'nye cakrustacchāṃtikaṃ dvijāḥ

مہینے در مہینہ، ہمیشہ پُرسکون، ضبطِ نفس والے اور حواس پر قابو رکھنے والے، وہ برہمن وہی شانتی کرم انجام دیتے رہے؛ پھر ماہ کے اختتام پر دوسرے دِوِج بھی وہی شانتی بجا لائے۔

मासम्month
मासम्:
Kriya-visheshana (Temporal/क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; आवृत्त्यर्थे (repetition)
मासम्month (each month)
मासम्:
Kriya-visheshana (Temporal/क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; पुनरुक्तिः (each month)
प्रतिper, each
प्रति:
Sambandha (Relation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्ययम्; वितरण/प्रत्येकत्वे (per, each)
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (adverb of time: always)
शान्ताःpeaceful
शान्ताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
दान्ताःself-controlled
दान्ताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
जितेन्द्रियाःhaving conquered the senses
जितेन्द्रियाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √जि) + इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; तत्पुरुषः (इन्द्रियाणि जितानि येषाम्)
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त-अव्ययम्; अपादान/क्रमे (then, thereafter)
मासाःmonths
मासाः:
Kriya-visheshana (Temporal/क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम्; कालपरिमाणवाचकः
वसानेat the end
वसाने:
Adhikarana (Location/Time locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवसान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्
अन्येothers
अन्ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
चक्रुःperformed
चक्रुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (that)
शान्तिकम्pacificatory rite
शान्तिकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशान्तिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
द्विजाःBrahmins
द्विजाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

Narrator within Nāgarakhaṇḍa

Type: kshetra

Scene: A time-lapse-like depiction: month after month, calm brāhmaṇas rotate in service, performing the same śānti rite; their faces serene, bodies restrained, ritual space kept pure and orderly.

B
Brāhmaṇas
Ś
Śānti rite
M
Monthly observance

FAQs

Continuity in disciplined practice—calmness, restraint, and sense-control—sustains auspiciousness over time.

The verse emphasizes the recurring observance within the Nāgarakhaṇḍa tīrtha context, without naming a distinct site in this line.

A recurring monthly cycle of śāntika rites, with officiants continuing in succession at month’s end.