Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 44

सदेव नियताः संतः शांताः षोडश ते द्विजाः । उपहाराः सदा प्रेष्यास्त्वया भक्त्या महीपते । मासांते चाभिषेकश्च ग्राह्यो रुद्रघटोद्भवः

sadeva niyatāḥ saṃtaḥ śāṃtāḥ ṣoḍaśa te dvijāḥ | upahārāḥ sadā preṣyāstvayā bhaktyā mahīpate | māsāṃte cābhiṣekaśca grāhyo rudraghaṭodbhavaḥ

وہ سولہ دِوِج ہمیشہ ضابطہ دار، نیک اور پُرسکون ہیں۔ اے مہيپتے، تم عقیدت کے ساتھ انہیں ہمیشہ نذرانے بھیجتے رہو؛ اور ہر ماہ کے آخر میں رودر گھٹ سے نکلا ہوا جل لے کر باقاعدہ رودر-अبھिषیک ادا کرو۔

sadāalways
sadā:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsadā (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (कालवाचक) = adverb of time
evaindeed, certainly
eva:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (निश्चय/अवधारण) = emphatic particle
niyatāḥrestrained, observant
niyatāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootniyata (कृदन्त-प्रातिपदिक; नि+यम्)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण = disciplined/restrained
santaḥgood men, virtuous ones
santaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; ‘सन्तः’ = good men/saints
śāntāḥcalm, pacified
śāntāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootśānta (कृदन्त-प्रातिपदिक; शम्)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त = calm/pacified
ṣoḍaśasixteen
ṣoḍaśa:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootṣoḍaśa (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या-विशेषण; पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनस्य विशेषणम्
tethose
te:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; सर्वनाम—‘those’ (dvijāḥ इत्यस्य विशेषणम्)
dvijāḥtwice-born (Brahmins)
dvijāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्
upahārāḥofferings, gifts
upahārāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootupahāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्
sadāalways
sadā:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsadā (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (कालवाचक)
preṣyāḥto be sent/provided
preṣyāḥ:
Karta (Predicate/कर्ता)
TypeAdjective
Rootpreṣya (कृदन्त-प्रातिपदिक; प्र+इष्/प्रेष्)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; यत्/ण्यत्-प्रत्ययान्त अर्थे ‘प्रेष्य’ = to be sent/provided
tvayāby you
tvayā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया एकवचनम् (Instrumental singular)
bhaktyāwith devotion
bhaktyā:
Karana (Means/करण)
TypeNoun
Rootbhakti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे तृतीया एकवचनम् (Instrumental singular)
mahīpateO king
mahīpate:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahī+pati (प्रातिपदिक)
Formसमासः षष्ठी-तत्पुरुषः (महī=पृथिवी + पतिः); पुंलिङ्गे सम्बोधन एकवचनम्
māsānteat the end of the month
māsānte:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootmāsa+anta (प्रातिपदिक)
Formसमासः षष्ठी-तत्पुरुषः (मासस्य अन्ते); पुंलिङ्गे/नपुंसके सप्तमी एकवचनम् (Locative singular)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (समुच्चय) = conjunction
abhiṣekaḥablution, consecration
abhiṣekaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootabhiṣeka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (Nominative singular)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (समुच्चय)
grāhyaḥshould be taken/received
grāhyaḥ:
Vidhi (Obligation predicate/विधि)
TypeAdjective
Rootgrah (धातु)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; विधिलिङ्गार्थक ‘ग्राह्य’ (तव्यत्/ण्यत्) = to be taken/accepted
rudraghaṭodbhavaḥarising from the Rudra-pot (water from a Rudra-jar)
rudraghaṭodbhavaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootrudra+ghaṭa+udbhava (प्रातिपदिक)
Formसमासः तत्पुरुषः (रुद्रस्य घटः तस्मात् उद्भवः); पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; ‘अभिषेकः’ इत्यस्य विशेषणम्

Narrator within Nāgarakhaṇḍa (contextual purāṇic narrator addressing/relating counsel to a king)

Tirtha: Camatkārapura (contextual)

Type: kshetra

Scene: Sixteen serene brāhmaṇas stand as a disciplined ritual college; the king offers gifts, while a Rudra-kalaśa (consecrated pot) is prepared for monthly abhiṣeka.

R
Rudra (Śiva)
B
Brāhmaṇas (dvijāḥ)
K
King (mahīpati)

FAQs

Devotion expressed through disciplined, regular worship of Rudra and respectful support of virtuous brāhmaṇas sustains dharma and auspiciousness.

The verse sits within a Tīrthamāhātmya setting of the Nāgarakhaṇḍa; the snippet emphasizes tīrtha-based ritual discipline rather than naming the site explicitly.

Monthly (māsānta) Rudra-abhiṣeka using consecrated water from a Rudra-ghaṭa, along with regular offerings sent to sixteen disciplined brāhmaṇas.