Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 17

Devanagari script

अस्मद्वंशसमुद्भूतो यस्त्वेतांस्तोषयिष्यति । अन्यो वा भूपतिर्वृद्धिमग्र्यां नूनं स यास्यति

Transliteration

asmadvaṃśasamudbhūto yastvetāṃstoṣayiṣyati | anyo vā bhūpatirvṛddhimagryāṃ nūnaṃ sa yāsyati

Translation

چاہے وہ ہماری نسل سے ہو یا کوئی دوسرا ہی بادشاہ—جو اِن برہمن مہاراجوں کو خوش رکھے اور ان کی سرپرستی کرے، وہ یقیناً اعلیٰ ترین خوشحالی کو پہنچے گا۔

Word by Word

• अस्मद्-वंश-समुद्भूतः: born from our lineage
• अस्मद्-वंश-समुद्भूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + वंश (प्रातिपदिक) + समुद्भूत (कृदन्त; √भू (धातु) उपसर्ग: सम्+उद्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), विशेषण; तत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: अस्मद्वंशस्य समुद्भूतः)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धसूचक-यः (relative pronoun)

• तु: but/indeed
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle), विरोध/विशेषार्थक

• एतान्: these (persons)
• एतान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; संकेत-प्रदर्शक (demonstrative)

• तोषयिष्यति: will please/satisfy
• तोषयिष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √तुष् (धातु) (तोषयति-णिजन्त)
• Form: लृट् (Future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिजन्त (causative)

• अन्यः: another
• अन्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• वा: or
• वा: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक-निपात (disjunctive particle)

• भूपतिः: king, lord of the earth
• भूपतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: भूमेः पतिः)

• वृद्धिम्: prosperity/increase
• वृद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• अग्र्याम्: excellent, foremost
• अग्र्याम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अग्र्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (वृद्धिम् इति विशेष्यस्य)

• नूनम्: surely
• नूनम्: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नूनम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक-अव्यय (adverb of certainty)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• यास्यति: will go/attain
• यास्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √या (धातु)
• Form: लृट् (Future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

King (mahīpati)

Visual Art Cues

Scene: A king in court, hands folded, offering garments, gold, and food to seated Brahmin elders; behind them a faint suggestion of a tīrtha landscape (riverbank/temple spire) indicating the pilgrimage setting.

Characters & Entities

• Brāhmaṇas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Honoring the righteous and upholding sacred grants brings stability and prosperity—dharma safeguards the kingdom.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader chapter is tīrtha-centered, but this verse is a general dharmic assurance aimed at rulers.

What ritualistic prescription is mentioned?

Sevā/dharma-practice: pleasing and supporting the Brahmin beneficiaries of the grant.