Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 111›Shloka 63
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 63

Devanagari script

पंचरात्रमतिक्रांतं तृप्तास्तास्तापसप्रियाः । न राज्ञी तृप्तिमायाति प्रयच्छंती प्रभक्तितः

Transliteration

paṃcarātramatikrāṃtaṃ tṛptāstāstāpasapriyāḥ | na rājñī tṛptimāyāti prayacchaṃtī prabhaktitaḥ

Translation

جب پانچ راتیں گزر گئیں تو وہ تپسویائیں سیر ہو گئیں؛ مگر رانی کو سیری نہ آئی، کیونکہ وہ گہری بھکتی کے ساتھ برابر عطا کرتی رہی۔

Word by Word
पञ्चरात्रम्five nights (a period of five nights)
पञ्चरात्रम्:
Kāla (Duration/काल)
TypeNoun
Rootपञ्च + रात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; द्विगुसमास (five nights)
अतिक्रान्तम्having elapsed/passed
अतिक्रान्तम्:
Kriyā (Predicate participle)
TypeVerb
Rootक्रम् (धातु) उपसर्ग: अति-
Formकृदन्त-क्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘elapsed/passed’ (agreeing with पञ्चरात्रम्)
तृप्ताःsatisfied
तृप्ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootतृप्त (प्रातिपदिक; क्त from तृप् धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (qualifying ताः)
ताःthey
ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम
तापसप्रियाःdear to the ascetics / fond of ascetics
तापसप्रियाः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतापस + प्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (qualifying ताः)
नnot
न:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
राज्ञीthe queen
राज्ञी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराज्ञी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तृप्तिम्satisfaction/contentment
तृप्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतृप्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
आयातिattains/comes to
आयाति:
Kriyā (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु) उपसर्ग: आ-
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
प्रयच्छन्ती(she) giving
प्रयच्छन्ती:
Karta (Subject qualifier)
TypeVerb
Rootप्र + यम् (धातु)
Formकृदन्त-शतृ (present active participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifying राज्ञी)
प्रभक्तितःout of great devotion
प्रभक्तितः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootप्र + भक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; हेत्वर्थे (ablative of cause)
Speaker

Narrator (specific speaker not in snippet)

Visual Art Cues

Scene: After five nights, the ascetic women appear content and serene, while the queen remains energetically devoted, still offering—her face showing deep, tireless reverence; time is suggested by moon phases or a sequence of nights.

Characters & Entities
R
rājñī (queen)
T
tāpasyaḥ (female ascetics)

FAQs

True bhakti is tireless: the giver’s devotion does not seek ‘enough’ but continues as loving duty.

No named tīrtha appears in this verse.

A multi-day pattern of charity is implied (over five nights), though no formal vow is specified.

←Previous Verse
Next Verse→