Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 45

ताः कृतांजलिना प्राह वल्गुवाक्यं मनोहरम् । मयायं भूषणस्तोम उद्दिश्य गरुडध्वजम् । कल्पितोऽद्य दिने स्नात्वा समुपोष्य दिने हरेः

tāḥ kṛtāṃjalinā prāha valguvākyaṃ manoharam | mayāyaṃ bhūṣaṇastoma uddiśya garuḍadhvajam | kalpito'dya dine snātvā samupoṣya dine hareḥ

اس نے ہاتھ جوڑ کر نہایت شیریں اور دلکش کلام کہا: “یہ زیورات کا مجموعہ میں نے گڑھُڑ دھوج ہری کے نام نذر کرنے کے لیے تیار کیا ہے۔ آج غسل کر کے اور ہری کے مقدس دن کا روزہ رکھ کر…”

tāḥto them
tāḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
kṛta-añjalināwith folded hands
kṛta-añjalinā:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootkṛta (कृदन्त; √kṛ) + añjali (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कृतः अञ्जलिः यस्य/कृताञ्जलिः); तृतीया-विभक्ति, एकवचन; पुल्लिङ्ग/नपुंसक-प्रयोगानुसार ‘कृताञ्जलिना’ = with folded hands
prāhasaid
prāha:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√ah (धातु)
Formलिट् (परिपूर्णभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
valgu-vākyama sweet speech
valgu-vākyam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvalgu (प्रातिपदिक) + vākya (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘वाक्यम्’ इति कर्म
manoharamcharming
manoharam:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootmanohara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘वल्गुवाक्यम्’ इति विशेषण
mayāby me
mayā:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; तृतीया-विभक्ति, एकवचन
ayamthis
ayam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
bhūṣaṇa-stomaḥa collection of ornaments
bhūṣaṇa-stomaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhūṣaṇa (प्रातिपदिक) + stoma (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
uddiśyahaving dedicated (to)
uddiśya:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootud-√diś (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय — ‘उद्दिश्य’ = having intended/dedicated (towards)
garuḍa-dhvajamthe one whose banner is Garuḍa (Viṣṇu)
garuḍa-dhvajam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootgaruḍa (प्रातिपदिक) + dhvaja (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विष्णोः विशेषण-नाम
kalpitaḥhas been prepared
kalpitaḥ:
Kriyā (Predicative/विधेय)
TypeVerb
Rootkalpita (कृदन्त; √kḷp/कल्प्)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘भूषणस्तोमः’ इति कर्तृ/विषयस्य विधेय
adyatoday
adya:
Kālādhi karaṇa (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootadya (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb of time)
dineon the day
dine:
Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootdina (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (अधिकरण)
snātvāhaving bathed
snātvā:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root√snā (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय — having bathed
samupoṣyahaving fasted
samupoṣya:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsam-upa-√vas (धातु; उपवासे)
Formक्त्वान्त अव्यय — ‘समुपोष्य’ = having fasted/observed a fast
dineon the day
dine:
Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootdina (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
hareḥof Hari (Viṣṇu)
hareḥ:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (सम्बन्ध)

Narrator (contextual; speaker not explicit in this snippet)

Type: kshetra

Scene: Damayantī, palms joined, addresses the tapasvinīs with gentle speech, presenting a prepared set of ornaments as an offering dedicated to Hari of the Garuḍa-banner, after bathing and fasting.

H
Hari
G
Garuḍadhvaja (Viṣṇu)

FAQs

Acts of devotion become potent when joined with humility (añjali), ritual purity (snāna), and self-restraint (upavāsa), and then dedicated to Hari.

This verse sits within the Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya context, but no single tīrtha-name is explicitly stated in this shloka.

Bathing (snāna) and fasting (upavāsa) on Hari’s sacred day, followed by dedicatory offering (saṅkalpa) of gifts.