Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 21

Devanagari script

तेषु स्नानं जपं कृत्वा तथैव पितृतर्पणम् । प्राणयात्रां पुनश्चक्रुस्तत्रागत्य स्व आश्रमे

Transliteration

teṣu snānaṃ japaṃ kṛtvā tathaiva pitṛtarpaṇam | prāṇayātrāṃ punaścakrustatrāgatya sva āśrame

Translation

وہاں غسل، منتر جپ اور اسی طرح پِتروں کی ترپَن کر کے، پھر وہ اپنے آشرم میں لوٹ آئے اور زندگی کی یاترا دوبارہ جاری کی۔

Word by Word

• तेषु: in those (places)
• तेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; सर्वनाम

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• जपम्: recitation (japa)
• जपम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जप (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/क्त्वान्त); धातु: कृ (करणे)

• तथा: thus
• तथा: Adhikarana (Manner/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (thus)

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic particle)

• पितृतर्पणम्: offering to the ancestors (tarpana)
• पितृतर्पणम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक) + तर्पण (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (पितॄणां तर्पणम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• प्राणयात्राम्: maintenance of life, livelihood
• प्राणयात्राम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक) + यात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (प्राणानां यात्रा); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• पुनः: again
• पुनः: Adhikarana (Manner/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरावृत्तिवाचक (again)

• चक्रुः: they did, they performed
• चक्रुः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन; धातु: कृ (करणे)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (there)

• आगत्य: having come
• आगत्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + गम् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); धातु: गम् (गत्यर्थे), उपसर्ग: आ

• स्व: own
• स्व: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय/सर्वनामसदृश विशेषण; अत्र ‘स्व’ = स्वकीय (own) — ‘आश्रमे’ इत्यस्य विशेषण

• आश्रमे: in the hermitage
• आश्रमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आश्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

Speaker

Narrator

Tirtha Mahatmya

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: Sages at a river-ghāṭa: bathing at dawn, seated on kuśa grass performing japa with mālā, then offering water with sesame for pitṛs; afterward they walk back toward a forest hermitage.

Characters & Entities

• Pitṛs
• Āśrama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A complete tīrtha-visit integrates purification (snāna), inner discipline (japa), and ancestral duty (pitṛ-tarpaṇa).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse refers to the tīrthas they visited without naming a single location.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (sacred bathing), japa (mantra repetition), and pitṛ-tarpaṇa (libations to ancestors).