Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 13

Devanagari script

यश्चैतत्पठते भक्त्या ह्यष्टषष्टिसमुद्भवम् । स्नानजं लभते पुण्यं शृण्वानः श्रद्धयान्वितः

Transliteration

yaścaitatpaṭhate bhaktyā hyaṣṭaṣaṣṭisamudbhavam | snānajaṃ labhate puṇyaṃ śṛṇvānaḥ śraddhayānvitaḥ

Translation

جو کوئی اسے بھکتی کے ساتھ پڑھتا ہے—اٹھسٹھ سے اُبھرا ہوا یہ بیان—وہ مقدّس اسنان سے پیدا ہونے والا پُنّیہ پاتا ہے؛ اور جو اسے عقیدت سے سنتا ہے وہ بھی وہی ثواب پاتا ہے۔

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम

• च: and
• च: Avyaya (Conjunction/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• एतत्: this (text)
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• पठते: recites/reads
• पठते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पठ् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• हि: indeed
• हि: Avyaya (Particle/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), निश्चय/हेतु

• अष्टषष्टिसमुद्भवम्: the (work) arising from sixty-eight
• अष्टषष्टिसमुद्भवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अष्टषष्टि + समुद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; ‘अष्टषष्टेः समुद्भवम्’ इति षष्ठी-तत्पुरुष; एतत्-विशेषण/अप्पोजिशन

• स्नानजम्: born of bathing (bath-derived)
• स्नानजम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्नान + ज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; ‘स्नानात् जातम्’ इति पञ्चमी-तत्पुरुष

• लभते: obtains
• लभते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• पुण्यम्: merit
• पुण्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• शृण्वानः: listening
• शृण्वानः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: श्रु (धातु) → शृण्वत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present middle participle)

• श्रद्धया: with faith
• श्रद्धया: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• अन्वितः: endowed (with faith)
• अन्वितः: Karta-samānādhikaraṇa (Predicative/समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: अन्वि/अन्वय (धातु) → अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), अर्थः ‘endowed/possessed’

Speaker

Sūta (contextual continuation from verse 11)

Skanda Dialogue

Listener: Dvija-śreṣṭhas / assembly

Visual Art Cues

Scene: Devotees recite and listen to the māhātmya with faith; a symbolic river-bath merit radiates from the spoken words, showing equivalence between narrative and snāna.

Characters & Entities

• Aṣṭaṣaṣṭi (Sixty-eight tīrthas)
• Puṇya
• Snāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In Kali-yuga, śravaṇa and pāṭha are elevated: faithful hearing/recitation can confer tīrtha-snānā merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The glorification applies to the entire sixty-eight tīrtha tradition connected with Hāṭakeśvara-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bhakti-yukta pāṭha (devotional recitation) and śraddhā-yukta śravaṇa (faithful listening).