Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

एतेष्वहं वरारोहे सर्वेष्वेव व्यवस्थितः । नाम्ना चान्येषु तीर्थेषु त्रिदशानां हितार्थतः

eteṣvahaṃ varārohe sarveṣveva vyavasthitaḥ | nāmnā cānyeṣu tīrtheṣu tridaśānāṃ hitārthataḥ

“اے نازک اندام، میں اِن سب تیرتھوں میں یقیناً قائم ہوں؛ اور دوسرے تیرتھوں میں بھی، دیوتاؤں کی بھلائی کے لیے، مختلف ناموں کے ساتھ میں موجود رہتا ہوں۔”

एतेषुin these/among these
एतेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), बहुवचन; सर्वनाम
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
वरारोहेO noble-hipped one
वरारोहे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवरारोहा (प्रातिपदिक; वर + आरोहा)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (वरम् आरोहः/आरोहा यस्याः)
सर्वेषुin all
सर्वेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (एतेषु/तीर्थेषु)
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधारणार्थे (indeed/only)
व्यवस्थितःabiding/present
व्यवस्थितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootवि + अव + स्था (धातु) → व्यवस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि—‘स्थितः/निविष्टः’
नाम्नाby name
नाम्ना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
अन्येषुin other
अन्येषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (तीर्थेषु)
तीर्थेषुin sacred places
तीर्थेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन
त्रिदशानाम्of the gods
त्रिदशानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्रिदश (प्रातिपदिक; त्रि + दश)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; द्विगु-समास (त्रयः दश येषां—देवाः)
हितार्थतःfor (their) benefit
हितार्थतः:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootहितार्थतः (अव्यय; हित + अर्थ + तस्)
Formअव्यय (adverb), तसिल्-प्रत्ययान्त; अर्थे—हितार्थेन/हिताय (for the sake of welfare)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Sarva-tīrtha-adhivāsa (Śiva’s abiding in all tīrthas)

Type: kshetra

Listener: Pārvatī (varārohā)

Scene: A single luminous Śiva-form radiating into many localized liṅgas/temples, each labeled with a different name; devas receive blessings, indicating ‘tridaśānāṃ hitārtha’ (for the gods’ welfare).

Ī
Īśvara (Śiva)
D
Devī (Varārohā)
T
Tridaśa (the gods)
T
Tīrthas (concept)

FAQs

The divine is accessible through tīrthas and through nāma (sacred names), showing a theology of omnipresence expressed via sacred geography.

No single site is singled out; the verse asserts Śiva’s establishment across all tīrthas, with distinct names in different locales.

Implied practice: remembering/using the appropriate divine name associated with each tīrtha.