Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 31

Devanagari script

तथैव वस्त्रमार्गं च तथा कनखलं स्मृतम् । भद्रकर्णं च विख्यातं दण्डकाख्यं तथैव च

Transliteration

tathaiva vastramārgaṃ ca tathā kanakhalaṃ smṛtam | bhadrakarṇaṃ ca vikhyātaṃ daṇḍakākhyaṃ tathaiva ca

Translation

اسی طرح وسترمَارگ؛ اور کنکھل جیسا کہ یاد کیا جاتا ہے؛ نیز مشہور بھدرکرن؛ اور اسی طرح دَندک کے نام سے معروف تیرتھ بھی ہے۔

Word by Word

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात-अव्यय (emphatic particle)

• वस्त्रमार्गम्: Vastramārga (name of a place)
• वस्त्रमार्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वस्त्र + मार्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः वस्त्रस्य मार्गः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• कनखलम्: Kanakhala (name of a place)
• कनखलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कनखल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• स्मृतम्: is remembered/called
• स्मृतम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) + त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘स्मृतम्’ = ‘is remembered/said’ (impersonal/passive sense)

• भद्रकर्णम्: Bhadrakarṇa (name of a tīrtha)
• भद्रकर्णम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भद्र + कर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः ‘भद्रः कर्णः’ (auspicious-eared; name)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• विख्यातम्: well-known, famed
• विख्यातम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि + ख्या (धातु) + त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्त (past participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying) भद्रकर्णम्/दण्डकाख्यम् (contextual)

• दण्डकाख्यम्: Daṇḍakākhya (called Daṇḍaka; a place)
• दण्डकाख्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दण्डक + आख्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः दण्डक इति आख्यं (नाम-तत्पुरुष: ‘called Daṇḍaka’)

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात-अव्यय

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

Speaker

Skanda (deduced from Nāgara-khaṇḍa Tīrthamāhātmya narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kanakhala

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Deveśī (addressed)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim road with cloth banners (Vastramārga), a Gaṅgā-bank bathing scene (Kanakhala), a shrine with ear-shaped torana motif (Bhadrakarṇa), and a dense forest hermitage (Daṇḍaka).

Characters & Entities

• Vastramārga
• Kanakhala
• Bhadrakarṇa
• Daṇḍaka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The text frames the land as sanctified through named tīrthas—remembering them is itself a devotional act that supports dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vastramārga, Kanakhala, Bhadrakarṇa, and Daṇḍaka are listed as recognized sacred sites.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is specified here; the verse continues the catalog of tīrthas.