Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 42

Devanagari script

एष संस्पर्धतेऽस्माभिः सर्वैर्गुणविवर्जितः । त्वल्लिंगस्य प्रभावेन तस्मादेतत्समाचर

Transliteration

eṣa saṃspardhate'smābhiḥ sarvairguṇavivarjitaḥ | tvalliṃgasya prabhāvena tasmādetatsamācara

Translation

یہ شخص اگرچہ بے صفت ہے، پھر بھی ہم سب سے مقابلہ کرتا ہے؛ لہٰذا آپ کے لِنگ کی تاثیر سے، مہربانی فرما کر وہ تدبیر کیجیے جو ہماری کشمکش کو فرو نشاں کرے۔

Word by Word

• एषः: this (person)
• एषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — demonstrative pronoun

• संस्पर्धते: competes, contends
• संस्पर्धते: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-√स्पर्ध् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, आत्मनेपद; उपसर्गः सम्-

• अस्माभिः: with us
• अस्माभिः: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd), बहुवचन — instrumental plural

• सर्वैः: all (of us)
• सर्वैः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन — instrumental plural; विशेषणम् of अस्माभिः (collective sense)

• गुण-विवर्जितः: devoid of virtues
• गुण-विवर्जितः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गुण + विवर्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कृदन्तः (क्त/PPP) विवर्जित = √वर्ज् + वि- + क्त; समासः तृतीया/पञ्चमी-तत्पुरुषार्थे (गुणैः/गुणेभ्यः विवर्जितः)

• त्वत्-लिङ्गस्य: of your liṅga/emblem
• त्वत्-लिङ्गस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (त्वत् लिङ्गम्)

• प्रभावेन: by the power
• प्रभावेन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन — instrumental singular

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Reason/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (हेतौ/therefore) — indeclinable particle used as causal/conclusive connector

• एतत्: this
• एतत्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन — object pronoun

• समाचर: do/perform (it)
• समाचर: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-चर् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थक/imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन, परस्मैपद; उपसर्गाः सम्-आ-

Speaker

Brāhmaṇas

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Rival claimants point toward an unworthy competitor; a radiant liṅga stands central, suggesting a remedy through its spiritual authority rather than force.

Characters & Entities

• Śiva
• Śiva-liṅga
• A rival claimant (unnamed here; context later: Citraśarmā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Puranic dharma frames disputes as best settled through divine-centered remedies—humility, sacred presence, and restoration of harmony.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The same local kṣetra is presented as a place where Śiva-liṅga’s power resolves contention and restores peace.

What ritualistic prescription is mentioned?

An implied act connected with the liṅga’s prabhāva—ensuring its presence/authority as the spiritual remedy.