Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 30

Devanagari script

ततो वर्षसहस्रांते समाराध्य महेश्वरम् । न च किञ्चित्फलं प्राप्ता यावत्क्रुद्धास्ततोऽखिलाः

Transliteration

tato varṣasahasrāṃte samārādhya maheśvaram | na ca kiñcitphalaṃ prāptā yāvatkruddhāstato'khilāḥ

Translation

پھر ہزار برس کے اختتام پر، مہیشور کی باقاعدہ آراधنا کرنے کے باوجود، انہیں کوئی بھی پھل حاصل نہ ہوا—یہاں تک کہ انجام کار سب کے سب غضبناک ہو گئے۔

Word by Word

• ततः: then/thereafter
• ततः: Sambandha (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, अपादान/क्रमार्थ (then/thereafter)

• वर्ष-सहस्र-अन्ते: at the end of a thousand years
• वर्ष-सहस्र-अन्ते: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुष (वर्षसहस्रस्य अन्ते)

• समाराध्य: having fully worshipped
• समाराध्य: Purvakala (Prior action)
• Type: Verb
• Root: राध् (धातु) + सम् + आ (उपसर्ग) (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having duly worshipped’

• महेश्वरम्: Maheshvara
• महेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (and)

• किञ्चित्: any (even a little)
• किञ्चित्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: किञ्चित् (सर्वनाम/अव्ययवत्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अनिश्चित-परिमाणवाचक (some/any) विशेषण (फलम्)

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• प्राप्ताः: (they) obtained
• प्राप्ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्राप् (धातु) (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तरि-प्रयोगे ‘having obtained/received’ (विप्राः इत्यादि कर्तृ-सम्बन्ध)

• यावत्: until
• यावत्: Sambandha (Temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय)
• Form: अव्यय, अवधिपर्यन्तार्थ (until/as long as)

• क्रुद्धाः: angered
• क्रुद्धाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्रुद्ध (प्रातिपदिक/कृदन्त from क्रुध्)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (अखिलाः)

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रमार्थ (then)

• अखिलाः: all (of them)
• अखिलाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अखिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (प्राप्ताः/विप्राः implied)

Speaker

Sūta (deduced narrative voice)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvijeśvara (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Time-lapse feel: years of worship shown through repeated rituals; finally, devotees with furrowed brows and raised voices, offerings scattered, the homa fire low—anger rising against a backdrop of the steadfast temple and silent liṅga.

Characters & Entities

• Maheśvara
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Spiritual practice tests endurance; anger at delayed results is portrayed as a crisis point in devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse occurs within Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya framework; the immediate focus is on the devotees’ long worship rather than the site-name.

What ritualistic prescription is mentioned?

Extended samārādhana (sustained worship) of Maheśvara over a long duration.