Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 82

Devanagari script

विभीषण उवाच । नाहं करोमि भूयोऽपि युष्माकं राक्षसाधमाः अनुग्रहं प्रशप्तानां वंचकानां विशेषतः

Transliteration

vibhīṣaṇa uvāca | nāhaṃ karomi bhūyo'pi yuṣmākaṃ rākṣasādhamāḥ anugrahaṃ praśaptānāṃ vaṃcakānāṃ viśeṣataḥ

Translation

وبھیषण نے کہا: “اے راکشسوں کے بدترین لوگو! میں پھر کبھی تم پر مہربانی نہ کروں گا—خصوصاً اُن پر جو شاپ زدہ ہوں، اور سب سے بڑھ کر اُن فریب کاروں پر۔”

Word by Word

• विभीषणः: Vibhīṣaṇa
• विभीषणः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विभीषण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• न: not
• न: None
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st), एकवचन

• करोमि: do; make
• करोमि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लट् (present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपदम्

• भूयः: again; further
• भूयः: None
• Type: Indeclinable
• Root: भूयस्/भूयः (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरर्थक (again/further)

• अपि: even; also
• अपि: None
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपि-कार (also/even)

• युष्माकम्: of you (all); your
• युष्माकम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), बहुवचन

• राक्षसाधमाः: O lowest rākṣasas
• राक्षसाधमाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक) + अधम (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (अधमा राक्षसाः); पुंलिङ्ग, संबोधन (8th), बहुवचन

• अनुग्रहम्: favor; grace
• अनुग्रहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अनुग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• प्रशप्तानाम्: of (those) cursed
• प्रशप्तानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: प्र + √शप् (धातु) → प्रशप्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; 'वंचकानाम्' इत्यस्य/युष्माकम् इत्यस्य विशेषणम्

• वंचकानाम्: of deceivers
• वंचकानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वंचक (प्रातिपदिक; √वञ्च्)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन

• विशेषतः: especially
• विशेषतः: None
• Type: Indeclinable
• Root: विशेषतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; विशेषणार्थक क्रियाविशेषण (especially)

Speaker

Vibhīṣaṇa

Skanda Dialogue

Listener: Cursed rākṣasas

Visual Art Cues

Scene: Vibhīṣaṇa speaks sternly to the distressed rākṣasas, hand raised in refusal; the supplicants recoil, realizing their deceit has consequences.

Characters & Entities

• Vibhīṣaṇa
• Rākṣasa
• Śāpa
• Vaṃcaka (deceiver)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Deceit and adharma harden the path to grace; repentance must be genuine, and dharmic leaders do not endorse wrongdoing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The ethical instruction unfolds within the Rāmeśvara tīrtha narrative setting of Nāgarakhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed; the passage stresses moral qualification for receiving anugraha (grace).