Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 43

Devanagari script

उत्तीर्य च विमानाग्र्यात्कृत्वाऽथ त्रिः प्रदक्षिणाम् । रामेश्वरं प्रणम्योच्चैः स्तोत्रमेतच्चकार सः

Transliteration

uttīrya ca vimānāgryātkṛtvā'tha triḥ pradakṣiṇām | rāmeśvaraṃ praṇamyoccaiḥ stotrametaccakāra saḥ

Translation

سب سے برتر وِمان کے اوپر سے اتر کر اُس نے پھر تین بار پرَدَکشنہ کی؛ رامیشور کو بلند آواز سے پرنام کر کے اُس نے یہ ستوتر پڑھا۔

Word by Word

• उत्तीर्य: having crossed over
• उत्तीर्य: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial participle)
• Type: Verb
• Root: उत्-तॄ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund), धातु: उत्-तॄ (to cross over), अव्ययभावेन क्रियाविशेषणम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• विमानाग्र्यात्: from the foremost aerial car
• विमानाग्र्यात्: Apādāna (Source/From)
• Type: Noun
• Root: विमान + अग्र्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; समास: विमानस्य अग्र्यः इति (षष्ठी-तत्पुरुष)

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial participle)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund), धातु: कृ (to do/make), अव्ययभावेन

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse marker)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक अव्यय (then/thereupon)

• त्रिः: thrice
• त्रिः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: त्रिः (अव्यय)
• Form: संख्यावाचक अव्यय (adverb of frequency)

• प्रदक्षिणाम्: circumambulation
• प्रदक्षिणाम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: प्रदक्षिणा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• रामेश्वरम्: Rāmeśvara
• रामेश्वरम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: राम + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समास: रामस्य ईश्वरः इति (षष्ठी-तत्पुरुष)

• प्रणम्य: having bowed (to)
• प्रणम्य: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial participle)
• Type: Verb
• Root: प्र-नम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund), धातु: प्र-नम् (to bow), अव्ययभावेन

• उच्चैः: aloud
• उच्चैः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: उच्चैः (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण अव्यय (adverb)

• स्तोत्रम्: hymn
• स्तोत्रम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: स्तोत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम, विशेषणरूपेण स्तोत्रम्-विशेषणम्

• चकार: did / composed
• चकार: Kriyā (Main verb)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• सः: he
• सः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सर्वनाम

Speaker

Narratorial voice within Tīrthamāhātmya (contextual Purāṇic narrator)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rāmeśvara

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim descends from a radiant vimāna, circles the Rāmeśvara shrine three times, then bows deeply and begins a loud hymn; temple lamps and banners flutter as attendants watch.

Characters & Entities

• Vibhīṣaṇa (implied)
• Rāmeśvara (Śiva)
• Pradakṣiṇā
• Stotra
• Vimāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True devotion expresses itself through embodied reverence—circumambulation, bowing, and praise.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Rāmeśvara at Setubandha/Setu-khaṇḍa (Rāmeśvaram sacred complex) within the Skanda Purāṇa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Triḥ-pradakṣiṇā (three circumambulations), followed by praṇāma and stotra-recitation.