Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 61

ततोऽहं प्रणिपत्योच्चैस्तं देवं देवसंयुतम् । उपविष्टः सभामध्ये व्रीडयाऽवनतः स्थितः

tato'haṃ praṇipatyoccaistaṃ devaṃ devasaṃyutam | upaviṣṭaḥ sabhāmadhye vrīḍayā'vanataḥ sthitaḥ

پھر میں نے دیوتاؤں سے گھِرے ہوئے اُس دیوتا کے آگے گہرا سجدہ کیا؛ اور سبھا کے بیچ بیٹھ کر شرم کے مارے سر جھکائے رہا۔

tataḥthen
tataḥ:
Adhikarana (Context/काल)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण)
ahamI
aham:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा, एकवचन
praṇipatyahaving prostrated
praṇipatya:
Kriya (पूर्वक्रिया/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootpra-ṇi-pat (धातु)
Formअव्ययकृदन्त (क्त्वा/ल्यप्-प्रत्यय) = gerund; अर्थे ‘प्रणिपत्य’ = having bowed down
uccaiḥaloud / loudly
uccaiḥ:
Sambandha (Manner adverbial)
TypeIndeclinable
Rootuccais (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण)
tamthat
tam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘देवम्’ इत्यस्य विशेषणम्
devamthe god
devam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
deva-saṃyutamaccompanied by gods
deva-saṃyutam:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootdeva (प्रातिपदिक) + saṃyuta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः तृतीया-तत्पुरुषः ‘देवैः संयुतः’ = accompanied by gods; ‘देवम्’ इत्यस्य विशेषणम्
upaviṣṭaḥseated
upaviṣṭaḥ:
Karta (Subject state)
TypeVerb
Rootupa-vi-ṣad (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि ‘उपविष्टः’ = seated
sabhā-madhyein the middle of the assembly
sabhā-madhye:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootsabhā (प्रातिपदिक) + madhya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुषः ‘सभायाः मध्ये’
vrīḍayāwith shame/modesty
vrīḍayā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootvrīḍā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
avanataḥbowed down
avanataḥ:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootava-nata (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अहम्’ इत्यस्य विशेषणम्
sthitaḥremained
sthitaḥ:
Kriya (State/action)
TypeVerb
Rootsthā (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि ‘स्थितः’ = remained/stood

Narrator (first-person voice within the Tīrthamāhātmya account)

Listener: Kumbhaja (Agastya)

Scene: The protagonist prostrates before Brahmā amid a ring of gods; then sits with head bowed, hands folded, body language heavy with shame and surrender.

B
Brahmā

FAQs

True reverence includes humility; shame here signals inner recognition of one’s past failings before divine order.

No tīrtha is named in this verse; it continues the narrative setting of the chapter.

The act of praṇipāta (prostration) is performed, modeling respectful conduct.