Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 23

Devanagari script

तथा निशाचराः सर्वे त्वया वार्या विभीषण । मम सेतुं समुल्लंघ्य न गंतव्यं धरातले

Transliteration

tathā niśācarāḥ sarve tvayā vāryā vibhīṣaṇa | mama setuṃ samullaṃghya na gaṃtavyaṃ dharātale

Translation

اسی طرح، اے وِبھیشن! تم سب نِشاکروں کو روک کر رکھو؛ میرے سیتو (پل) کو پار کر کے وہ زمین پر نہ جائیں، تاکہ دنیا کو ایذا نہ پہنچے۔

Word by Word

• तथा: likewise, thus
• तथा: Kriyavisheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक/अन्वयार्थक (thus/likewise)

• निशाचराः: night-rangers (demons)
• निशाचराः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: निशाचर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् (निशाचराः)

• त्वया: by you
• त्वया: Kartr/Agent (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd), एकवचन

• वार्याः: to be restrained/forbidden
• वार्याः: Vidheyavisheshana (Predicate adjective/विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वार्य (प्रातिपदिक; √वृ/वारयति-भाव)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विधेय-विशेषणम् (निशाचराः); अर्थः: निवारणीयाः (to be restrained)

• विभीषण: O Vibhīṣaṇa
• विभीषण: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विभीषण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• मम: my
• मम: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), एकवचन

• सेतुम्: bridge, causeway
• सेतुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सेतु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• समुल्लङ्घ्य: having crossed over
• समुल्लङ्घ्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् + उत् + लङ्घ् (धातु) → समुल्लङ्घ्य (क्त्वान्त/ल्यप्)
• Form: अव्ययभावः; क्त्वा/ल्यप्-प्रत्ययान्तः (absolutive), पूर्वकालिक-क्रिया

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपातः (negation)

• गन्तव्यम्: must not go
• गन्तव्यम्: Kriya (Obligatory predicate/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) → गन्तव्य (कृदन्त, तव्यत्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तव्यत्-प्रत्ययान्तः (must be gone), निषेधेन सह: न गन्तव्यम्

• धरातले: on the earth's surface
• धरातले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धरातल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरणे

Speaker

Rāma (implied, addressing Vibhīṣaṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Setu (Rāma-setu)

Type: peak

Visual Art Cues

Scene: A firm instruction to Vibhīṣaṇa: restrain all night-rangers; after crossing the Lord’s Setu they must not roam the earth—an image of disciplined guardianship at a sacred threshold.

Characters & Entities

• Rāma
• Vibhīṣaṇa
• Niśācarāḥ (Rākṣasas)
• Setu (bridge; Rāma-setu implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma includes enforcing boundaries that protect society—power must be used to restrain harm-doers.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The mention of “setu” evokes the sacred Setu (Rāma-setu) motif, central to pilgrimage geography, though the snippet does not specify the broader locale explicitly.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is prescribed; it is a governance injunction to restrict transgression beyond the sacred boundary.