Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 17

Devanagari script

यत्किंचित्त्रिषु लोकेषु प्रार्थयंति नराः सुखम् । तत्सर्वं तपसा साध्यं तस्मात्कार्यं मया तपः

Transliteration

yatkiṃcittriṣu lokeṣu prārthayaṃti narāḥ sukham | tatsarvaṃ tapasā sādhyaṃ tasmātkāryaṃ mayā tapaḥ

Translation

“تینوں لوکوں میں لوگ جو بھی سکھ مانگتے ہیں، وہ سب تپسیا سے حاصل ہوتا ہے؛ اس لیے مجھے تپ کرنا چاہیے۔”

Word by Word

• यत्: whatever
• यत्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (correlative)

• किंचित्: anything
• किंचित्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: किंचित् (सर्वनाम/अव्ययवत्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अनिश्चितवाचक (indefinite)

• त्रिषु: in three
• त्रिषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; विशेषण

• लोकेषु: worlds
• लोकेषु: Adhikarana (Location)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन

• प्रार्थयन्ति: seek; request
• प्रार्थयन्ति: Kriya (Main action)
• Type: Verb
• Root: प्र-अर्थ्/अर्थय् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• नराः: men; people
• नराः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• सुखम्: happiness
• सुखम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: सुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (correlative)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karta-visheshana (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण—‘all’

• तपसा: by austerity
• तपसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• साध्यम्: achievable
• साध्यम्: Karta-visheshana (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: साध्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √साध्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेयविशेषण (predicative): ‘to be accomplished’

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu/Conclusion marker (Reason/therefore)
• Type: Indeclinable
• Root: तस्मात् (अव्यय/तद्-तसिल्)
• Form: अव्यय (हेतुवाचक/ablatival adverb): ‘therefore/from that’

• कार्यम्: to be done; necessary
• कार्यम्: Kriya-anukarya (Obligation predicate)
• Type: Adjective
• Root: कार्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √कृ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय—‘to be done/necessary’

• मया: by me
• मया: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया, एकवचन

• तपः: austerity
• तपः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

King (pārthiva)

Visual Art Cues

Scene: The king, speaking with conviction, gestures as if teaching: ‘All sought happiness in the three worlds is achieved by tapas’; attendants listen, the atmosphere shifts from grief to disciplined clarity.

Characters & Entities

• tri-loka (three worlds)
• tapas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma emphasizes tapas as a transformative power that converts intention into spiritual and worldly fruition.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Indirectly supports the tīrtha-māhātmya arc culminating at Śaṅkhatīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Undertake tapas as the principal discipline to accomplish one’s dharmic aim.