Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11
Devanagari script
परं तेन विधिस्तेषांकृतो यस्तं महीपते । शृणुष्वाऽवहितो भूत्वा वदंत्या मम सांप्रतम्
Transliteration
paraṃ tena vidhisteṣāṃkṛto yastaṃ mahīpate | śṛṇuṣvā'vahito bhūtvā vadaṃtyā mama sāṃpratam
Translation
لیکن اے مہيپتے! ان کے لیے ایک خاص قاعدہ مقرر کیا گیا ہے۔ اب میری بات سنو—ہوشیار رہو جب میں بیان کرتی ہوں۔
Word by Word
परम्however, further
परम्:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverbial use: 'however/further')
तेनby that, by him
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम
विधिःrule, ordinance
विधिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तेषाम्of them
तेषाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; सर्वनाम
कृतःwas made
कृतः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
यःwhich
यः:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम
तम्that
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम
महीपतेO lord of the earth
महीपते:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहीपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (महीपतेः पति:)
शृणुष्वlisten
शृणुष्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद
अवहितःattentive
अवहितः:
Karta-visheshana (Qualifier of subject/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootअवहित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Kriya (Prior action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया
वदन्त्याःof (me) speaking
वदन्त्याः:
Shashthi-sambandha (Genitive: 'of me speaking')
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (Present active participle), स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
ममmy
मम:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
साम्प्रतम्now, at present
साम्प्रतम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसाम्प्रत (प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
Speaker
Mṛgī (the doe)
Visual Art Cues
Scene: The doe adopts a teacher’s posture; the king lowers his bow slightly, hands in attentive stance; the forest becomes still, signaling a shift from hunt to instruction.
Characters & Entities
M
mahīpati (king)FAQs
Dharma is structured by vidhi (rules); righteousness lies in respecting limits, not merely citing entitlement.
No specific tīrtha is named in this verse.
A ‘vidhi’ is announced; its content follows in the next verse.