Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 7
Devanagari script
गते देवगुरौ तस्मिन्विमनस्काऽभवन्सुराः । यक्षा नागाः सगंधर्वा ऋषयोऽपि तथा द्विजाः
Transliteration
gate devagurau tasminvimanaskā'bhavansurāḥ | yakṣā nāgāḥ sagaṃdharvā ṛṣayo'pi tathā dvijāḥ
Translation
جب وہ دیویہ گرو چلا گیا تو دیوتا دل گرفتہ ہو گئے۔ یکش، ناگ، گندھرو اور اسی طرح رشی اور برہمن بھی بے چین ہو اٹھے۔
Word by Word
गतेwhen (he) had gone
गते:
Adhikarana (Locative absolute/सप्तमी)
TypeVerb
Root√गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formसप्तमी-एकवचन (locative absolute) भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-सप्तमी एकवचन रूपम्; ‘देवगुरौ’ इति सह; when (he) had gone
देवगुरौin/when the guru of the gods (Bṛhaspati)
देवगुरौ:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेवगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; देव + गुरु (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘देवानां गुरुः’); Masculine, Locative, Singular
तस्मिन्in that (situation/time)
तस्मिन्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Pronoun, Locative, Singular
विमनस्काःdejected, dispirited
विमनस्काः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविमनस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सुराः इति विशेषणम्; Masculine, Nominative, Plural
अभवन्became
अभवन्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, बहुवचन; Imperfect, 3rd person, Plural
सुराःthe gods
सुराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Masculine, Nominative, Plural
यक्षाःyakṣas
यक्षाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Masculine, Nominative, Plural
नागाःnāgas (serpents)
नागाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Masculine, Nominative, Plural
सगन्धर्वाःtogether with gandharvas
सगन्धर्वाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस + गन्धर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘स’ उपसर्गवत् (सहितार्थक) = ‘गन्धर्वैः सह’; Masculine, Nominative, Plural
ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Masculine, Nominative, Plural
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-कार (particle)
तथाlikewise
तथा:
Kriya-viseshana (Adverb)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb)
द्विजाःbrāhmaṇas (twice-born)
द्विजाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Masculine, Nominative, Plural
Speaker
Lomāśa
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kedāra (Kedārakṣetra)
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A wide celestial assembly: devas with lowered faces, yakṣas and nāgas subdued, gandharvas silent with instruments lowered, sages and brāhmaṇas in worried contemplation; the space feels emptied by the guru’s absence.
Characters & Entities
B
Bṛhaspati (Deva-guru)D
DevasY
YakṣasN
NāgasG
GandharvasṚ
ṚṣisD
DwijasFAQs
The presence of a true teacher sustains harmony; when wisdom departs, even great communities lose heart and stability.
None; the passage is cosmological and ethical rather than geographical.
None.