Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 46
Devanagari script
एतच्छ्रुत्वा तु शक्रस्य वाक्यं वाक्यविदां वरः । प्रहस्योवाच मतिमाञ्छक्रं प्रति विदां वरः
Transliteration
etacchrutvā tu śakrasya vākyaṃ vākyavidāṃ varaḥ | prahasyovāca matimāñchakraṃ prati vidāṃ varaḥ
Translation
شکر کے کلمات سن کر، سخن وروں میں برتر وہ دانا ہلکا سا مسکرایا اور شکر کے جواب میں گویا ہوا۔
Word by Word
एतत्this (thing)
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (Absolutive/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootśru (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), पूर्वकालिक क्रिया
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/अन्वयार्थ
शक्रस्यof Śakra (Indra)
शक्रस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootśakra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
वाक्यम्speech/statement
वाक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvākya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
वाक्यविदाम्of the knowers of speech
वाक्यविदाम्:
Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootvākya (प्रातिपदिक) + vid (धातु) → vid (विद्) + a (प्रातिपदिक) = vida; vākya-vida (समास-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (वाक्यं वेत्ति इति वाक्यविद्)
वरःthe best/excellent one
वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
प्रहस्यhaving laughed/smiled
प्रहस्य:
Kriyāviśeṣaṇa (Absolutive/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√has (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-समकक्ष)
Formल्यबन्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया
उवाचsaid/spoke
उवाच:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
मतिमान्intelligent
मतिमान्:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootmatimat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता-विशेषण), एकवचन
शक्रम्Śakra (Indra)
शक्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśakra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
प्रतिtowards/to
प्रति:
Sampradāna/Direction (प्रति-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootprati (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय (preposition), ‘towards/to’ अर्थे
विदाम्of the wise/knowers
विदाम्:
Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootvid (धातु) → vida (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन
वरःthe best
वरः:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
Speaker
Narrator (introducing Bali’s response)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kedāra / Kedāranātha
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A wise sage—best among speakers—smiles softly after hearing Indra’s words, then begins a calm, discerning reply; the setting suggests a Himalayan hermitage atmosphere with restrained grandeur.
Characters & Entities
I
Indra (Śakra)B
Bali (implied as responder)FAQs
Wisdom expresses itself through measured speech; even tense meetings can be guided by calm eloquence.
Not specified in this verse; it is a narrative transition within Kedārakhaṇḍa.
None.