Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 90

Devanagari script

हिरण्यकशिपुर्दैत्यो हतो नृहरिरूपिणा । त्वया चैव बलिर्बद्धो दैत्यो वामनरूपिणा

Transliteration

hiraṇyakaśipurdaityo hato nṛharirūpiṇā | tvayā caiva balirbaddho daityo vāmanarūpiṇā

Translation

نَرہری (نرسِمْہ) کے روپ میں آپ نے دَیت ہِرنیاکشیپو کو ہلاک کیا؛ اور وامَن (بونے) کے روپ میں آپ نے دَیت بَلی کو باندھ لیا۔

Word by Word

• हिरण्यकशिपुः: Hiraṇyakaśipu
• हिरण्यकशिपुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: hiraṇyakaśipu (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• दैत्यः: the demon
• दैत्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: daitya (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; अपादान/विशेष्य-निर्देश (appositional)

• हतः: was slain
• हतः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: han (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त (PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे

• नृहरि-रूपिणा: by (one) in the man-lion form
• नृहरि-रूपिणा: Kartr̥ (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: nṛhari (प्रातिपदिक) + rūpin (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (नृहरिणा रूपी)

• त्वया: by you
• त्वया: Kartr̥ (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: tvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; तृतीया विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• एव: indeed; surely
• एव: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: eva (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक निपात (emphatic/restrictive particle)

• बलिः: Bali
• बलिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: bali (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• बद्धः: was bound
• बद्धः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: bandh (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त (PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे 'was bound'

• दैत्यः: the demon
• दैत्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: daitya (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; बलिः इति विशेष्यस्य विशेषणवत् (apposition)

• वामन-रूपिणा: by (one) in the dwarf form
• वामन-रूपिणा: Kartr̥ (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: vāmana (प्रातिपदिक) + rūpin (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (वामनस्य रूपी)

Speaker

Devas

Visual Art Cues

Scene: Two iconic remembrances: Narasiṃha tearing Hiraṇyakaśipu at the threshold, and Vāmana binding Bali after measuring the worlds—shown as a devotional recollection while devas appeal for aid.

Characters & Entities

• Nṛsiṃha
• Hiraṇyakaśipu
• Vāmana
• Bali
• Viṣṇu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

God protects devotees and restrains arrogance—sometimes through fierce power (Nṛsiṃha) and sometimes through humble strategy (Vāmana).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedārakhaṇḍa setting contextualizes the praise; this verse is primarily avatāra-smaraṇa rather than local tīrtha-description.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it supports devotional remembrance and recitation.