Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 36

Devanagari script

दक्ष उवाच । नमामि देवं वरदं वरेण्यं नमामि देवेश्वरं सनातनम् । नमामि देवाधिपमीश्वरं हरं नमामि शंभुं जगदेकबंधुम्

Transliteration

dakṣa uvāca | namāmi devaṃ varadaṃ vareṇyaṃ namāmi deveśvaraṃ sanātanam | namāmi devādhipamīśvaraṃ haraṃ namāmi śaṃbhuṃ jagadekabaṃdhum

Translation

دکش نے کہا: میں اُس دیوتا کو نمسکار کرتا ہوں جو ور دیتا ہے، سب سے زیادہ پوجنیہ ہے۔ میں دیوؤں کے سناتن ایشور کو نمسکار کرتا ہوں۔ میں ہَرَ، دیوؤں کے ادھیپتی اور پرمیشور کو نمسکار کرتا ہوں۔ میں شَمبھو کو نمسکار کرتا ہوں جو سارے جگت کا ایک ہی سچا بندھو ہے۔

Word by Word

• दक्षः: Dakṣa
• दक्षः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• नमामि: I bow to / I salute
• नमामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नम् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• देवम्: the god
• देवम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• वरदम्: boon-giving
• वरदम्: Karman (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वरद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying देवम्)

• वरेण्यम्: most worthy of choice
• वरेण्यम्: Karman (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वरेण्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying देवम्)

• नमामि: I bow to
• नमामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नम् (धातु)
• Form: लट्-लकार, उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• देवेश्वरम्: Lord of the gods
• देवेश्वरम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानाम् ईश्वरः)

• सनातनम्: eternal
• सनातनम्: Karman (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सनातन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying देवेश्वरम्)

• नमामि: I bow to
• नमामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नम् (धातु)
• Form: लट्-लकार, उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• देवाधिपम्: overlord of the gods
• देवाधिपम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानाम् अधिपः)

• ईश्वरम्: the Lord
• ईश्वरम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समानाधिकरण (appositional to देवाधिपम्)

• हरम्: Hara (Śiva)
• हरम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समानाधिकरण (appositional)

• नमामि: I bow to
• नमामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नम् (धातु)
• Form: लट्-लकार, उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• शम्भुम्: Śambhu (beneficent one)
• शम्भुम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शम्भु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• जगदेकबन्धुम्: the sole kinsman of the world
• जगदेकबन्धुम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जगत् + एक + बन्धु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-समासः (जगतः एकः बन्धुः)

Speaker

Dakṣa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra/Kedāranātha

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Dakṣa stands with folded hands, head bowed, offering a fourfold salutation to Śiva—Varada, Devēśvara, Hara, Śambhu—against a Himalayan Kedāra backdrop with a liṅga shrine and drifting clouds.

Characters & Entities

• Dakṣa
• Śiva (Rudra/Śaṅkara/Hara/Śambhu)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva is praised as the highest refuge—boon-giver, lord of gods, and the intimate protector of all beings.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

While the verse is a hymn, it appears in Kedārakhaṇḍa, reinforcing Kedāra’s Śaiva māhātmya through praise of the presiding Lord.

What ritualistic prescription is mentioned?

Stotra (recitation of praise) and namaskāra (salutation) are implied devotional practices.