Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 20

अस्ति चेदीश्वरः कश्चित्फलरूप्यस्य कर्म्मणः । कर्तारं भजते सोपि न ह्यकर्तुः प्रभुर्हिसः

asti cedīśvaraḥ kaścitphalarūpyasya karmmaṇaḥ | kartāraṃ bhajate sopi na hyakartuḥ prabhurhisaḥ

اگر کوئی ایشور ایسا ہے جو اعمال کے پھل بانٹتا ہے، تو وہ بھی کرنے والے پر ہی قائم ہے؛ کیونکہ جو عمل نہ کرے، اس پر وہ حاکم نہیں ٹھہرتا۔

अस्तिthere is
अस्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्
चेत्if
चेत्:
Sambandha (Condition/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootचेत् (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional particle: if)
ईश्वरःa lord/controller
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा (1st), एकवचनम्
कश्चित्someone/any
कश्चित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक-चित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा (1st), एकवचनम्; अनिश्चितवाचक-सर्वनाम (someone)
फलरूप्यस्यof (a deed) having the form of fruit/result
फलरूप्यस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootफल + रूप्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे षष्ठी (6th), एकवचनम्; ‘फलरूपम्’ इति कर्मधारयार्थे (फलम् इव रूपम्/फलरूपम्) तत्पुरुष-समासप्रयोगः; विशेषणम्
कर्मणःof action/deed
कर्मणः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, षष्ठी (6th), एकवचनम्; सम्बन्ध (genitive)
कर्तारम्the doer/agent
कर्तारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया (2nd), एकवचनम्
भजतेattaches to/partakes of
भजते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभज् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; आत्मनेपदम्
सःhe/that (lord)
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा (1st), एकवचनम्
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (also)
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
हिindeed/for
हि:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चये-अव्यय (particle: indeed/for)
अकर्तुःof a non-doer
अकर्तुः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअ + कर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी (6th), एकवचनम्; नञ्-तत्पुरुष (negated agent: non-doer)
प्रभुःmaster/lord
प्रभुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा (1st), एकवचनम्
हिindeed
हि:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (indeed)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा (1st), एकवचनम्; (प्रभुः इत्यस्य पुनर्निर्देशः)

Bṛhaspati

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Listener: Indra (Surenḍra) and Lokapālas

Scene: A counsel scene: a sage-teacher (Bṛhaspati or narrator-voice) explaining karma and agency to a worried king of gods; the visual focus is on teaching gesture and attentive listening rather than action.

Ī
Īśvara (Lord)
K
Karma
P
Phala (result)

FAQs

Spiritual life requires responsible action; divine governance does not negate personal agency.

Kedāra-region framing (Kedārakhaṇḍa), though the verse teaches karma-dharma rather than naming a particular tīrtha.

No explicit ritual; it presents a dharmic principle about action and its fruits.