Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kedara Khanda›Adhyaya 33›Shloka 9
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

निषंगे जलमादाय क्षुत्पिपासार्द्दितो भृशम् । एकदा निशि पापीयाच्छ्रीवृक्षोपरि संस्थितः । कोलं हंतुं धनुष्पाणिर्जाग्रच्चानिमिषेण हि

Transliteration

niṣaṃge jalamādāya kṣutpipāsārddito bhṛśam | ekadā niśi pāpīyācchrīvṛkṣopari saṃsthitaḥ | kolaṃ haṃtuṃ dhanuṣpāṇirjāgraccānimiṣeṇa hi

Translation

ترکش میں پانی لیے، بھوک اور پیاس سے سخت ستایا ہوا وہ گنہگار ایک رات شری وَرکش کے اوپر جا بیٹھا۔ کمان ہاتھ میں لیے، سور کو مارنے کے ارادے سے، وہ پلک جھپکائے بغیر جاگتا رہا۔

Word by Word
निषङ्गेin the quiver
निषङ्गे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनिषङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन — Locative singular (in/on the quiver)
जलम्water
जलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Accusative singular
आदायhaving taken
आदाय:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ+√दा (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययकृदन्त), पूर्वकाल — Absolutive/gerund (having taken)
क्षुत्पिपासार्दितःafflicted by hunger and thirst
क्षुत्पिपासार्दितः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षुत्-पिपासा-अर्दित (प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (अर्दित = afflicted), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular; विशेषण
भृशम्greatly
भृशम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण — adverb (excessively)
एकदाonce
एकदा:
Kala-adhikarana (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootएकदा (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक क्रियाविशेषण — temporal adverb (once)
निशिat night
निशि:
Kala-adhikarana (Time/काल)
TypeNoun
Rootनिशा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन — Locative singular (at night)
पापीयान्more sinful
पापीयान्:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपापीयस् (प्रातिपदिक; तृतीय-तुल्य/तुलनात्मक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Comparative adjective, nominative singular
श्रीवृक्षोपरिupon the śrī-tree
श्रीवृक्षोपरि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootश्री-वृक्ष-उपरि (प्रातिपदिक/अव्यय)
Formअव्ययीभावसमास; 'उपरि' अव्यय — indeclinable adverbial compound (upon the śrī-tree)
संस्थितःsituated/perched
संस्थितः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्+√स्था (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Past participle (having stood/situated)
कोलम्a boar
कोलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकोल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Accusative singular
हन्तुम्to kill
हन्तुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Root√हन् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), प्रयोजन — Infinitive (to kill)
धनुष्पाणिःbow-in-hand (archer)
धनुष्पाणिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधनुस्-पाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Nominative singular (one with bow in hand)
जाग्रत्awake
जाग्रत्:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Root√जागृ (धातु) + शतृ (प्रत्यय)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Present participle (awake)
चand
च:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक
अनिमिषेणwith unblinking (gaze)
अनिमिषेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअनिमिष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन — Instrumental singular (without blinking; steadily)
हिindeed/for
हि:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय, निपात
Speaker

Lomaśa (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śrīvṛkṣa (within Kedāra narrative)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: Night scene: the hunter perched on a sacred tree (Śrīvṛkṣa), bow drawn, eyes wide and unblinking; moonlight filters through leaves; below, a boar’s trail is suggested; the mood is tense yet charged with impending spiritual reversal.

Characters & Entities
Ś
Śrīvṛkṣa
K
kola (boar)

FAQs

Even a vigil undertaken for sin can, in a sacred Śaiva setting, become the doorway to unintended merit.

The Śrīvṛkṣa locale in Kedārakhaṇḍa, connected with a Śiva-liṅga and worship that arises from circumstance.

Implied jāgaraṇa (night-long wakefulness), later reinterpreted as part of Śiva devotion in the narrative.

←Previous Verse
Next Verse→