Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 100

Devanagari script

शिवरात्रिव्रतेनैव तारिता बहवः पुरा । प्राप्ताः सिद्धिं पुरा विप्रा भरताद्याश्च देहिनः

Transliteration

śivarātrivratenaiva tāritā bahavaḥ purā | prāptāḥ siddhiṃ purā viprā bharatādyāśca dehinaḥ

Translation

صرف شِو راتری کے ورت ہی سے قدیم زمانے میں بہت سے لوگ سنسار کے بھنور سے پار اُتر گئے۔ پہلے برہمن اور بھرت وغیرہ جیسے جسم دھاری بھی سدھی کو پہنچے۔

Word by Word

• शिवरात्रिव्रतेन: by the Śivarātri vow
• शिवरात्रिव्रतेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शिव-रात्रि-व्रत (प्रातिपदिक; घटकाः: शिव + रात्रि + व्रत)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/Instrumental), एकवचन; ‘व्रत’शब्दः

• एव: indeed/only
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• तारिताः: were delivered/saved
• तारिताः: Karma (Patient/कर्म)
• Type: Verb
• Root: तॄ (धातु)
• Form: कृदन्त—भूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘तारित’ = delivered/saved

• बहवः: many (persons)
• बहवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• पुरा: formerly
• पुरा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• प्राप्ताः: attained
• प्राप्ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: कृदन्त—भूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘प्राप्त’ = attained

• सिद्धिम्: success/perfection
• सिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पुरा: formerly
• पुरा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• विप्राः: brahmins
• विप्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• भरताद्याः: Bharata and others
• भरताद्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भरत-आदि (प्रातिपदिक; घटकाः: भरत + आदि)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘आदि’समासान्त—‘भरत आदि ये’

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• देहिनः: embodied beings/persons
• देहिनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देहिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), deduced from Māheśvarakhaṇḍa narrative style

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrimage-inquirer sages/disciples (Kedārakhaṇḍa frame)

Visual Art Cues

Scene: A devotee performs Śivarātri: lamp-lit night vigil before a snow-white Himalayan liṅga; sages and kings of old are shown in vignette panels receiving siddhi, symbolizing ‘many were carried across’.

Characters & Entities

• Śivarātri
• Bharata

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śivarātri-vrata is presented as a universally effective vow that grants siddhi and liberation across eras and social roles.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra-kṣetra is the textual setting (Kedārakhaṇḍa), though the verse focuses on the vow’s general efficacy.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śivarātri-vrata (the vow/observance of Śivarātri).