Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 45

Devanagari script

रुद्र उवाच । मया दग्धो ह्ययं कालस्तवार्थे च तवाग्रतः । दह्यमानो हि दृष्टस्ते ज्वाला मालाकुलो महान्

Transliteration

rudra uvāca | mayā dagdho hyayaṃ kālastavārthe ca tavāgrataḥ | dahyamāno hi dṛṣṭaste jvālā mālākulo mahān

Translation

رُدر نے فرمایا: تمہارے ہی لیے اور تمہارے سامنے میں نے اس کال کو جلا دیا۔ تم نے اسے جلتے دیکھا تھا—وہ عظیم تھا اور شعلوں کی مالاؤں سے گھرا ہوا تھا۔

Word by Word

• रुद्रः: Rudra
• रुद्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• मया: by me
• मया: Karana (Agent in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• दग्धः: burnt
• दग्धः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दह् (धातु) + क्त
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (कालः)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• अयम्: this
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; निर्देशार्थ

• कालः: Time (Kāla)
• कालः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• अर्थे: for the sake (of)
• अर्थे: Prayojana (Purpose/हेतु-भाव)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; ‘for the sake of’ (अर्थे)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• अग्रतः: in front (of you)
• अग्रतः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अग्रतः (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण

• दह्यमानः: being burnt
• दह्यमानः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दह् (धातु) + यक् (कर्मणि) + शानच्
• Form: कर्मणि वर्तमानकाले कृदन्त (present passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (कालः)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• दृष्टः: seen
• दृष्टः: Kriya (Result state)
• Type: Adjective
• Root: दृश् (धातु) + क्त
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (कालः) ‘was seen’

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी/षष्ठी-विभक्ति (Dative/Genitive), एकवचन; अत्र चतुर्थी (to you) अधिकयुक्ता

• ज्वालामालाकुलः: surrounded by a garland of flames
• ज्वालामालाकुलः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ज्वाला + माला + आकुल (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थ (ज्वालामालया आकुलः = agitated/filled with a garland of flames)

• महान्: great, mighty
• महान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक; विशेषण)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (कालः)

Speaker

Rudra (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra / Kedāranātha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: nṛpa (king)

Visual Art Cues

Scene: Rudra declares he burned Kāla for the king’s sake; Kāla appears as a great figure wrapped in garlands of flame, witnessed directly by the devotee.

Characters & Entities

• Rudra (Śiva)
• Kāla
• Rājā (the king)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

For the devotee’s welfare, Śiva can restrain or overcome even Kāla; grace supersedes fear.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra-kṣetra, where the Purāṇa dramatizes Śiva’s protective sovereignty over death.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is an explanatory statement within the māhātmya narrative.