Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 30

चित्रस्था इव तिष्ठाम भयाद्देवस्य शूलिनः । यमस्य वचनं श्रुत्वा कालः क्रोधसमन्वितः । राजानं हंतुमारेभे त्वरितः खड्गमाददे

citrasthā iva tiṣṭhāma bhayāddevasya śūlinaḥ | yamasya vacanaṃ śrutvā kālaḥ krodhasamanvitaḥ | rājānaṃ haṃtumārebhe tvaritaḥ khaḍgamādade

“ہم نیزۂ ثلاثہ بردار دیوتا کے خوف سے گویا تصویر کی مانند ساکت کھڑے رہے۔ مگر یم کی بات سن کر کال غضب سے بھر گیا؛ جلدی سے بادشاہ کو قتل کرنے کو لپکا اور تلوار کھینچ لی۔”

citra-sthāḥstanding motionless (like a picture)
citra-sthāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootcitra + sthā (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः बहुवचनम् (Masculine Nom Plural)
ivaas if
iva:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-अव्ययम् (comparative particle)
tiṣṭhāmawe stand
tiṣṭhāma:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√sthā (धातु)
Formलट्-लकारः, उत्तम-पुरुषः, बहुवचनम्, परस्मैपदम् (Present Indicative, 1st pl)
bhayātfrom fear
bhayāt:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootbhaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे पञ्चमी-विभक्तिः एकवचनम् (Ablative Singular)
devasyaof the god
devasya:
Sambandha (Possessor/षष्ठी)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः एकवचनम् (Genitive Singular)
śūlinaḥof the trident-bearer (Śiva)
śūlinaḥ:
Sambandha (Possessor/षष्ठी)
TypeNoun
Rootśūlin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः एकवचनम् (Genitive Singular)
yamasyaof Yama
yamasya:
Sambandha (Possessor/षष्ठी)
TypeNoun
Rootyama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः एकवचनम् (Genitive Singular)
vacanamword/command
vacanam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvacana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (Neuter Accusative Singular)
śrutvāhaving heard
śrutvā:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Root√śru (धातु) + tvā (क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund)
kālaḥKāla (Time/Death)
kālaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (Masculine Nom Singular)
krodha-samanvitaḥfilled with anger
krodha-samanvitaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootkrodha + samanvita (√i + ni + ta)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (Masculine Nom Singular); भूतकर्मणि कृदन्तः
rājānamthe king
rājānam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (Masculine Accusative Singular)
hantumto kill
hantum:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Root√han (धातु) + tumun (तुमुन्)
Formतुमुनन्तः (infinitive)
ārebhebegan/undertook
ārebhe:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√rabh (धातु)
Formलिट्-लकारः (परिपूर्ण-भूत), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम् (Perfect, 3rd sg, Ātmanepada)
tvaritaḥhastened
tvaritaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottvarita (√tvar + ta)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (Masculine Nom Singular); भूतकर्मणि कृदन्तः
khaḍgamsword
khaḍgam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkhaḍga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (Masculine Accusative Singular)
ādadetook up
ādade:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√dā (धातु)
Formलिट्-लकारः (परिपूर्ण-भूत), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम् (Perfect, 3rd sg, Ātmanepada)

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa style)

Tirtha: Kedāra/Kedāranātha

Type: kshetra

Scene: Attendants stand motionless like painted figures, terrified of Śiva the trident-bearer; Kāla, enraged by Yama’s statement, rushes to kill the king, drawing a sword in haste.

Ś
Śiva (Śūlin)
Y
Yama
K
Kāla
K
King (Śvetarāja in nearby verses)

FAQs

Even death’s powers act under higher divine sovereignty; arrogance and anger before the Lord lead to downfall.

Kedārakṣetra, within the Kedārakhaṇḍa, where Śiva’s presence overawes even Yama’s retinue.

No direct prescription is given; the verse advances the narrative of divine protection at the sacred site.