Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 36

Devanagari script

ततः स दृष्ट्वा तान्सर्वान्भयभीतांश्च शांकरिः । पर्वतान्गिरिजापुत्रो बभाषे प्रतिबोधयन्

Transliteration

tataḥ sa dṛṣṭvā tānsarvānbhayabhītāṃśca śāṃkariḥ | parvatāngirijāputro babhāṣe pratibodhayan

Translation

تب شنکر کے فرزند، گریجا کے لعل نے اُن سب خوف زدہ اور مضطرب پہاڑوں کو دیکھ کر، انہیں سمجھاتے اور تسلی دیتے ہوئے کلام فرمایا۔

Word by Word

• ततः: thereafter
• ततः: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अपादान/क्रमवाचक अव्यय (from then/thereafter)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive)

• तान्: those
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (तान्)

• भयभीतान्: frightened with fear
• भयभीतान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भय + भीत (कृदन्त; √भी (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भयेन भीताः) विशेषणम् (तान्)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय

• शांकरिः: Śāṃkari (son of Śaṅkara)
• शांकरिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शांकरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेष-नाम/उपाधि (गिरिजापुत्रस्य)

• पर्वतान्: the mountains
• पर्वतान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• गिरिजापुत्रः: the son of Girijā (Pārvatī)
• गिरिजापुत्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गिरिजा + पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गिरिजायाः पुत्रः)

• बभाषे: spoke
• बभाषे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भाष् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्

• प्रतिबोधयन्: instructing/encouraging
• प्रतिबोधयन्: Kriya-visheshana (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रति + √बुध् (धातु) → बोधयत् (कृदन्त; शतृ)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले; क्रियाविशेषणभावेन (while instructing)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Kumāra stands poised, youthful yet commanding, addressing a semicircle of anxious mountain-personifications; his gesture is calming (abhaya/teaching mudrā), devas attentive above.

Characters & Entities

• Girijā (Pārvatī)
• Śaṅkara (Śiva)
• Kumāra (Skanda/Kārttikeya)
• Parvatas (mountains)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine leadership calms fear and restores order; dharma includes protection, guidance, and reassurance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedāra-khaṇḍa context situates the teaching within Kedārakṣetra’s Mahātmya tradition, where geography and theology interweave.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this is a narrative transition into counsel (upadeśa).