Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 34

Devanagari script

ताडनाच्च समुद्भूतो वीरभद्रो महायशाः । तथा काली समुत्पन्ना भूतकोटिभिरावृता

Transliteration

tāḍanācca samudbhūto vīrabhadro mahāyaśāḥ | tathā kālī samutpannā bhūtakoṭibhirāvṛtā

Translation

اسی ضرب سے نہایت نامور ویر بھدر پیدا ہوا؛ اور اسی طرح کالی بھی ظاہر ہوئی، بھوتوں کے کروڑوں لشکروں سے گھری ہوئی۔

Word by Word

• ताडनात्: from the striking; due to the beating
• ताडनात्: Apadana (Source/Cause/अपादान)
• Type: Noun
• Root: ताडन (प्रातिपदिक) < ताड् (धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; हेतौ/कारणे (cause)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• समुद्भूतः: arisen; produced
• समुद्भूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: समुद्भूत (कृदन्त-प्रातिपदिक) < सम्+उद्+भू (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/क्तवत्-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• वीरभद्रः: Vīrabhadra
• वीरभद्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वीरभद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; समासः—वीरः चासौ भद्रः (कर्मधारय)

• महायशाः: of great fame
• महायशाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: महायशस् (प्रातिपदिक) = महा + यशस्
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—महच्च तत् यशः यस्य (कर्मधारय/बहुव्रीह्यर्थे विशेषण-प्रयोगः)

• तथा: likewise; also
• तथा: Sambandha (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकार/समुच्चयार्थे (thus/likewise)

• काली: Kālī
• काली: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काली (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• समुत्पन्ना: arisen; born
• समुत्पन्ना: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: समुत्पन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक) < सम्+उत्+पद्/पत् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• भूतकोटिभिः: by crores of beings
• भूतकोटिभिः: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: भूतकोटि (प्रातिपदिक) = भूत + कोटि
• Form: स्त्रीलिङ्ग (कोटि), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन; समासः—भूतानां कोटयः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• आवृता: surrounded; encompassed
• आवृता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आवृत (कृदन्त-प्रातिपदिक) < आ+वृ (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (contextual attribution within Māheśvarakhaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedārakṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣi audience (Naimiṣa/other) per Purāṇic convention

Visual Art Cues

Scene: From Rudra’s fierce act, Vīrabhadra erupts—radiant, armed, towering—while Kālī manifests beside him, dark and formidable, encircled by innumerable bhūtas with drums, skull-garlands, and wild hair; the air trembles with ash and sparks.

Characters & Entities

• Vīrabhadra
• Kālī
• Bhūtas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When dharma is affronted, divine energies manifest as protective forces—Vīrabhadra and Kālī embody righteous retribution.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse occurs within Kedārakhaṇḍa’s sacred geography; it supports the Śaiva-mahātmya atmosphere of the Kedāra region rather than naming a specific tīrtha here.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it narrates the manifestation of divine beings.