Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 64
Devanagari script
मया निरीक्ष्यते सम्यक्चित्रयुद्धं महात्मनाम् । अनिभिज्ञोऽस्म्यहं विष्णो कार्याकार्यविचारणे
Transliteration
mayā nirīkṣyate samyakcitrayuddhaṃ mahātmanām | anibhijño'smyahaṃ viṣṇo kāryākāryavicāraṇe
Translation
“میں ان مہاتماؤں کی اس عجیب و غریب جنگ کو خوب غور سے دیکھ رہا ہوں۔ مگر اے وِشنو! کارِ واجب اور ناواجب کے فیصلے میں میں ابھی ناواقف ہوں۔”
Word by Word
मयाby me
मया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति, एकवचन
निरीक्ष्यतेis observed/seen
निरीक्ष्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + ईक्ष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)
सम्यक्properly/well
सम्यक्:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
चित्र-युद्धम्a wondrous battle
चित्र-युद्धम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचित्र (प्रातिपदिक) + युद्ध (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (चित्रं युद्धम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
महात्मनाम्of the great-souled ones
महात्मनाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
अनभिज्ञःunknowing/unaware
अनभिज्ञः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन् (नञ्) + अभिज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नञ्-समासभाव (not knowing)
अस्मिI am
अस्मि:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार, उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विष्णोO Viṣṇu
विष्णो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
कार्य-अकार्य-विचारणेin the deliberation of what should and should not be done
कार्य-अकार्य-विचारणे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक) + अकार्य (प्रातिपदिक) + विचारण (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-पूर्वपद (कार्य च अकार्य च) ततः तत्पुरुष-सम्बन्धः विचारणे; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
Speaker
Kumāra (Skanda/Kārttikeya)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kedāra/Kedāranātha kṣetra
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: Viṣṇu
Visual Art Cues
Scene: Skanda speaks with humility: he has watched the wondrous battle of great souls but admits he is not yet adept at judging right and wrong action.
Characters & Entities
S
Skanda (Kumāra)V
ViṣṇuFAQs
True strength includes humility—seeking right discernment (viveka) before action is a dharmic ideal.
Not explicit in this verse; the Kedāra-khaṇḍa context supplies the sacred Himalayan frame.
None.