Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 42

Devanagari script

कपर्द्दिनो वृषांकाश्च गणास्तेतिप्रहारिणः । वीरभद्रं पुरस्कृत्य वीरभद्रपराक्रमाः

Transliteration

kaparddino vṛṣāṃkāśca gaṇāstetiprahāriṇaḥ | vīrabhadraṃ puraskṛtya vīrabhadraparākramāḥ

Translation

وہ گن—جٹا دھاری اور بیل کے نشان والے—ترشول سے وار کرتے تھے؛ ویر بھدر کو پیشوا بنا کر، اسی کے پرَاکرم کے ساتھ آگے بڑھے۔

Word by Word

• कपर्द्दिनः: the Kapardins (matted-haired ones)
• कपर्द्दिनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कपर्दिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन

• वृषाङ्काः: those marked with the bull
• वृषाङ्काः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वृष-अङ्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; समास: वृषस्य अङ्कः/चिह्नम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• गणाः: troops/attendants
• गणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन

• ते: those
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (Marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यर्थक/उद्धरणसूचक (quotative/thus)

• प्रहारिणः: strikers/attackers
• प्रहारिणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्र-हारिन् (प्रातिपदिक; हृ/हन् (धातु) से)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन

• वीरभद्रम्: Vīrabhadra
• वीरभद्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वीरभद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• पुरस्कृत्य: having put in front (as leader)
• पुरस्कृत्य: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरस्-कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय; ‘पुरस्कृत्य’ = having placed in front/leading

• वीरभद्रपराक्रमाः: having Vīrabhadra’s valor
• वीरभद्रपराक्रमाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वीरभद्र-पराक्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; समास: वीरभद्रस्य पराक्रमः (षष्ठी-तत्पुरुष)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A disciplined phalanx of matted-haired gaṇas bearing bull emblems thrusts forward with tridents, Vīrabhadra placed prominently at the vanguard like a general.

Characters & Entities

• Śiva-gaṇas
• Vīrabhadra
• Bull emblem (Vṛṣa)
• Trident

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion manifests as disciplined service: Śiva’s gaṇas embody loyal, fearless participation in dharma’s protection.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedārakhaṇḍa provides the pilgrimage frame; this verse is primarily iconographic and narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.