Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 4

Devanagari script

तथैव श्वेतं परमं मनोज्ञं महाप्रभं देववरैः सुपूजितम् । कैलासलक्ष्मीप्रभया महत्या सुशोभितं तद्भवनं चकार

Transliteration

tathaiva śvetaṃ paramaṃ manojñaṃ mahāprabhaṃ devavaraiḥ supūjitam | kailāsalakṣmīprabhayā mahatyā suśobhitaṃ tadbhavanaṃ cakāra

Translation

اسی طرح اس نے ایک نہایت دلکش، سفید اور عظیم جلال والا محل بنایا، جسے دیوتاؤں کے برگزیدہ حضرات نے خوب پوجا۔ وہ بھون کیلاش کی لکشمی جیسی عظیم شان و شوکت سے آراستہ تھا۔

Word by Word

• तथा: thus
• तथा: Sambandha (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक

• श्वेतम्: white
• श्वेतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: श्वेत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying 'भवनम्')

• परमम्: supreme
• परमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• मनोज्ञम्: pleasing
• मनोज्ञम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: मनोज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समास: मनस् + ज्ञ; विशेषण

• महाप्रभम्: of great splendor
• महाप्रभम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: महा + प्रभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समास: महत् + प्रभ (कर्मधारय); विशेषण

• देववरैः: by the best of gods
• देववरैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: देववर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन; समास: देवानां वराः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• सुपूजितम्: well worshipped/honoured
• सुपूजितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सु + पूजित (पूज् धातु; क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (well-worshipped)

• कैलासलक्ष्मीप्रभया: by the great radiance of Kailāsa’s beauty
• कैलासलक्ष्मीप्रभया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कैलास + लक्ष्मी + प्रभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; समास: कैलासस्य लक्ष्मीः (कर्मधारय/षष्ठी-तत्पुरुष) + प्रभा (षष्ठी-तत्पुरुष: 'radiance of the beauty of Kailāsa')

• महत्या: great
• महत्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying 'प्रभया')

• सुशोभितम्: beautifully adorned
• सुशोभितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सु + शोभित (शुभ्/शोभ् धातु; क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (adorned/beautified)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम-विशेषण (qualifying 'भवनम्')

• भवनम्: mansion/dwelling
• भवनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• चकार: made
• चकार: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Lomaśa (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra within the Kailāsa-Himādri sacred ambit

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A supremely charming white mansion gleams like snow and moonlight combined, adorned with the ‘fortune of Kailāsa’; devas offer worship, their halos reflecting off luminous walls.

Characters & Entities

• Kailāsa (as a standard of splendour)
• Deva-vara (foremost gods, collective)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The holy region is depicted as Kailāsa-like—purity and radiance signify the nearness of the divine.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra in the Himalayas, praised through imagery comparable to Kailāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; the verse is descriptive, emphasizing sanctity and splendour.