Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kedara Khanda›Adhyaya 21›Shloka 72
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 72

Devanagari script

चक्रीकृतधनुः सज्जं चक्रे बेद्धुं सदाशिवम् । यावत्पुनः संधयति मदनो मदनांतकम् । तावद्दृष्टो महेशेन सरोषेण तदा द्विजाः

Transliteration

cakrīkṛtadhanuḥ sajjaṃ cakre beddhuṃ sadāśivam | yāvatpunaḥ saṃdhayati madano madanāṃtakam | tāvaddṛṣṭo maheśena saroṣeṇa tadā dvijāḥ

Translation

اس نے کمان کو حلقہ سا کھینچ کر تیار کیا اور سداشیو کو چھیدنے پر آمادہ ہوا۔ مگر جب مدن، مدن انتک (کام دیو کے قاتل) پر پھر سے نشانہ باندھ رہا تھا، تو مہیش نے اسے دیکھ لیا—اے دِوِجوں، اسی وقت غضب بھڑک اٹھا۔

Word by Word
cakrīkṛtadhanuḥwhose bow was bent into a circle (fully drawn)
cakrīkṛtadhanuḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootcakrī-kṛta (kṛ: kṛ (धातु) + kta) + dhanu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (चक्रीकृतं धनुः यस्य)
sajjamready
sajjam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootsajja (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (ready)
cakredid; made; attempted
cakre:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलिट्-लकारः (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्
beddhumto pierce
beddhum:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootvyadh (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्तः (infinitive); हेत्वर्थे (to pierce)
sadāśivamSadāśiva
sadāśivam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsadāśiva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेष-नाम
yāvatwhile; until
yāvat:
Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyāvat (अव्यय)
Formअव्ययम्; यावत्-कालबोधक (as long as/while)
punaḥagain
punaḥ:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formअव्ययम्; पुनरावृत्ति-बोधक (again)
saṃdhayatiaims; fixes (an arrow)
saṃdhayati:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootsam + dhā (धातु)
Formलट्-लकारः (वर्तमान), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
madanaḥMadana (Kāma)
madanaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmadana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेष-नाम
madanāntakamthe slayer of Madana (Śiva)
madanāntakam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootmadana (प्रातिपदिक) + antaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (मदनस्य अन्तकः)
tāvatjust then
tāvat:
Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottāvat (अव्यय)
Formअव्ययम्; तावद्-काल/परिमाण-बोधक (just then)
dṛṣṭaḥwas seen
dṛṣṭaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootdṛś (धातु) + kta (कृत् प्रत्यय)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः
maheśenaby Maheśa (Śiva)
maheśena:
Karana (Agent-in-passive/करण)
TypeNoun
Rootmaheśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्
saroṣeṇawith anger
saroṣeṇa:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootsa-roṣa (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; भाववाचक-विशेषण (with anger)
tadāthen
tadā:
Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formअव्ययम्; कालवाचक (then)
dvijāḥO twice-born (brāhmaṇas)
dvijāḥ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; सम्बोधनार्थे अपि प्रयोगः (O brāhmaṇas)
Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (explicit address: dvijāḥ)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Naimiṣāraṇya sages

Visual Art Cues

Scene: Kāma bends his bow into a full circle, arrow poised; Śiva’s face hardens, a storm of tejas gathering—an instant before the third eye opens.

Characters & Entities
M
Madana (Kāma)
S
Sadāśiva
M
Maheśa
M
Madanāntaka (Śiva as slayer of Kāma)

FAQs

Unchecked desire (kāma) dares to pierce even the highest; divine discernment and righteous power restrain it for the protection of cosmic order.

Kedāra-kṣetra, where the Purāṇa situates the drama of Kāma and Śiva within the sacred landscape’s greatness.

No explicit prescription in this verse; it foreshadows the Kāma-dahana teaching motif often associated with self-control and Śiva worship.

←Previous Verse
Next Verse→