Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 71

ततो व्यलोकयच्छंभुर्द्दिक्षु सर्वासु सादरम् । तावद्दृष्टो दक्षिणस्यां दिशि ह्यात्तशरासनः

tato vyalokayacchaṃbhurddikṣu sarvāsu sādaram | tāvaddṛṣṭo dakṣiṇasyāṃ diśi hyāttaśarāsanaḥ

تب شَمبھو نے نہایت توجہ سے چاروں سمتوں کی طرف دیکھا۔ اسی لمحے جنوبی سمت میں اس نے ایک کو دیکھا جو کمان اور تیر ہاتھ میں لیے، آمادہ کھڑا تھا۔

tataḥthen
tataḥ:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्ययम्; तदर्थक-क्रियाविशेषण (then/thereupon)
vyalokayatlooked around; observed
vyalokayat:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvi + lok (धातु)
Formलङ्-लकारः (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
śambhuḥŚambhu (Śiva)
śambhuḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśambhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेष-नाम
dikṣuin the directions
dikṣu:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootdiś (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), बहुवचनम्
sarvāsuin all
sarvāsu:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (qualifying dikṣu)
sādaramrespectfully; attentively
sādaram:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootsa-ādara (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् क्रियाविशेषण-प्रयोगः; नपुंसकलिङ्ग-एकवचन-आकारेण क्रियाविशेषणम् (with respect)
tāvatjust then; meanwhile
tāvat:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottāvat (अव्यय)
Formअव्ययम्; तावद्-काल/परिमाण-बोधक (meanwhile/just then)
dṛṣṭaḥwas seen; appeared
dṛṣṭaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootdṛś (धातु) + kta (कृत् प्रत्यय)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः (seen/appeared)
dakṣiṇasyāmin the southern (direction)
dakṣiṇasyām:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootdakṣiṇā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; दिशि-विशेषणम् (in the southern)
diśiin the direction
diśi:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootdiś (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
hiindeed
hi:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपात (emphasis/indeed)
āttaśarāsanaḥhaving taken up the bow
āttaśarāsanaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootātta (kṛ: ā-dā (धातु) + kta) + śara (प्रातिपदिक) + āsana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारय/तत्पुरुष-समासः (आत्तं शरासनं येन/यस्य)

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Listener: Brāhmaṇa sages (Naimiṣāraṇya)

Scene: Śambhu turns his head, eyes opening from meditation; the four quarters are suggested by subtle guardian motifs; in the south stands Kāma with bow and arrows poised.

Ś
Śiva (Śambhu)
M
Madana/Kāma (implied archer)

FAQs

Disturbance has a cause; dharma encourages identifying the source of agitation rather than surrendering to it.

Kedāra-kṣetra, where the Purāṇic drama illustrates spiritual psychology within sacred geography.

None; it is narrative description.