Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 120

एतत्तद्वचनं श्रुत्वा शंबरः काममोहितः । करे ग्रहीतु कामोऽसौ तदा रत्या निवारितः

etattadvacanaṃ śrutvā śaṃbaraḥ kāmamohitaḥ | kare grahītu kāmo'sau tadā ratyā nivāritaḥ

اُس کے کلمات سن کر، خواہش کے فریب میں مبتلا شمبر نے چاہا کہ اس کا ہاتھ پکڑ لے؛ مگر اسی دم رتی نے اسے روک دیا۔

etatthis
etat:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootetat (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सर्वनाम-विशेषण (demonstrative)
tatthat
tat:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सर्वनाम-विशेषण
vacanamspeech; statement
vacanam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvacana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
śrutvāhaving heard
śrutvā:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial to main action/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√śru (श्रु धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकाल (having heard)
śaṃbaraḥŚambara (name)
śaṃbaraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśaṃbara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
kāmamohitaḥdeluded by desire
kāmamohitaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootkāma + mohita (√muh मुह् धातु, क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण; तत्पुरुष-समास (कामाेन मोहितः)
karein the hand
kare:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
grahītulet (him) seize; should take
grahītu:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√grah (ग्रह् धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ/imperative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; वैदिक/छान्दस-रूप (गृह्णातु इत्यर्थे)
kāmaḥdesire; Kāma
kāmaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
asauthat one; he
asau:
Apposition (Sāmānādhikaraṇya/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootasau (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम
tadāthen
tadā:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
ratyāby Rati
ratyā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootrati (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन
nivāritaḥwas restrained/prevented
nivāritaḥ:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootni-√vṛ (वृ धातु) + क्त (क्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (was prevented)

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa, per Māheśvarakhaṇḍa convention)

Tirtha: Kedāra-kṣetra (frame)

Type: kshetra

Scene: Śaṃbara, eyes clouded by desire, reaches toward Rati’s hand; Rati stands poised and restraining, her gesture firm, the atmosphere tense with impending transgression.

Ś
Śaṃbara
R
Rati

FAQs

Desire clouds judgment; dharma requires restraint, and wrongdoing is checked by courageous refusal.

None explicitly; the verse is part of Kedārakhaṇḍa’s narrative flow.

None.