Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

दत्त्वार्घ्यपाद्यं सत्कृत्य मुनयो वीतकल्मषाः । तं पप्रच्छुर्महाभागाः शिवधर्मं सविस्तरम्

Transliteration

dattvārghyapādyaṃ satkṛtya munayo vītakalmaṣāḥ | taṃ papracchurmahābhāgāḥ śivadharmaṃ savistaram

Translation

ارغیہ اور پادْیہ (پاؤں دھونے کا جل) پیش کر کے اور تعظیم بجا لا کر، بےگناہ اور سعادت مند رشیوں نے اس سے شیو دھرم کے بارے میں تفصیل سے پوچھا۔

Word by Word

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Purvakala (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) → दत्त्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/absolutive), पूर्वकालिक (having done)

• अर्घ्य-पाद्यम्: arghya and water for washing the feet
• अर्घ्य-पाद्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्घ्य (प्रातिपदिक) + पाद्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); द्वन्द्वः (समाहार-द्वन्द्व) — arghya and pādya (offerings) as a set

• सत्कृत्य: having honored
• सत्कृत्य: Purvakala (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + कृ (धातु) → सत्कृत्य (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), पूर्वकालिक

• मुनयः: the sages
• मुनयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• वीत-कल्मषाः: free from impurity
• वीत-कल्मषाः: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वीत (कृदन्त-प्रातिपदिक; वि-इ/वि-या?) + कल्मष (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः—वीतं कल्मषं येषां (whose sin/impurity is gone)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• पप्रच्छुः: asked
• पप्रच्छुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-प्रच्छ् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• महाभागाः: the noble ones
• महाभागाः: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: महाभाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः—महान् भागः/भाग्यं येषां (fortunate/noble)

• शिव-धर्मम्: the dharma of Śiva
• शिव-धर्मम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—शिवस्य धर्मः

• स-विस्तरम्: in detail
• स-विस्तरम्: Karma (Qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स (अव्यय/उपपद) + विस्तर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः—विस्तरेण सह (in detail)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced: Purāṇic recital frame at Naimiṣāraṇya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and Naimiṣāraṇya ṛṣis (implied)

Visual Art Cues

Scene: Sages kneel or stand offering arghya and pādya to Lomāśa; a small foot-washing vessel is visible; Lomāśa is seated on a kusa mat; the moment transitions from hospitality to solemn questioning.

Characters & Entities

• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Right learning begins with humility and honor; then dharma is sought through respectful questioning.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The dialogue setting is Naimiṣāraṇya, the tīrtha where the sages are gathered.

What ritualistic prescription is mentioned?

Arghya and pādya offerings as part of formal honoring before theological inquiry.