Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 39

Devanagari script

एतस्य मम मित्रस्य तेन ज्ञातेन कारणम् । नो वायं त्यजति प्राणान्पुरा वह्निप्रवेशनात्

Transliteration

etasya mama mitrasya tena jñātena kāraṇam | no vāyaṃ tyajati prāṇānpurā vahnipraveśanāt

Translation

“یہ میرا دوست ہے؛ اس کی وجہ اسے معلوم ہے۔ یہ شخص جان نہیں چھوڑتا—پہلے کے عزم کے مطابق آگ میں داخل ہونے پر تُلا بیٹھا ہے۔”

Word by Word

• एतस्य: of this (man)
• एतस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचनम्

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचनम्

• मित्रस्य: of (my) friend
• मित्रस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचनम्

• तेन: by him/thereby
• तेन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचनम्

• ज्ञातेन: known, having been known
• ज्ञातेन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: ज्ञात (प्रातिपदिक) < ज्ञा (धातु)
• Form: ज्ञा-धातोः क्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया एकवचनम्; ‘कारणम्’ इत्यस्य हेतु-निर्देशकः

• कारणम्: the reason
• कारणम्: Karta (Predicate nominal/विधेय)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता/विधेय), एकवचनम्

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्ययम्

• उ: indeed, surely
• उ: Sambandha (Emphasis/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: उ (अव्यय)
• Form: निपातः (emphatic/अनुनासिक-निपात)

• वा: or
• वा: Sambandha (Alternative/विकल्प)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्ययम्

• अयम्: this (man)
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचनम्

• त्यजति: abandons, gives up
• त्यजति: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: लट् (Present/वर्तमान), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचनम्

• प्राणान्: life-breaths, life
• प्राणान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचनम्

• पुरा: formerly, earlier
• पुरा: Kāla-adhikaraṇa (Temporal/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: अव्ययम् (कालवाचक)

• वह्नि: of fire
• वह्नि: Sambandha (Genitival relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वह्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचनम् (in compound)

• प्रवेशनात्: from/because of entering the fire
• प्रवेशनात्: Apādāna (Cause/source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: प्र-विश् (धातु) + अन (प्रत्यय)
• Form: भाववाचक कृदन्त (प्रवेशनम्); नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः: वह्निप्रवेशनात्

Speaker

Mārkaṇḍeya

Skanda Dialogue

Listener: Baka

Visual Art Cues

Scene: Mārkaṇḍeya speaks urgently about his friend’s dangerous resolve to enter fire; the listener’s face shows concern, the atmosphere tense but controlled.

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When life is endangered by despair, dharma calls for intervention through knowledge, guidance, and compassionate action.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is referenced in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Fire-entry is mentioned as an intended act, but it is not endorsed as a prescribed rite in this passage.