Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

कार्यारम्भेषु सर्वेषु सानुगेन मया तव । स्व आत्मा कल्पितो भद्रे ज्ञात्वैतदनुकंप्यताम

Transliteration

kāryārambheṣu sarveṣu sānugena mayā tava | sva ātmā kalpito bhadre jñātvaitadanukaṃpyatāma

Translation

اے بھدرے! ہر کام کے آغاز میں میں نے اپنے پیروکاروں سمیت تجھے اپنی ہی آتما کے طور پر پکارا ہے۔ یہ جان کر، اے مہربان، مجھ پر کرپا و رحم فرما۔

Word by Word

• कार्य-आरम्भेषु: in (all) beginnings of actions
• कार्य-आरम्भेषु: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक) + आरम्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), बहुवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (कार्यस्य आरम्भः)

• सर्वेषु: in all
• सर्वेषु: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (कार्य-आरम्भेषु)

• स-अनुगेन: with (my) attendant/companion
• स-अनुगेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: अनुग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्; समासः—कर्मधारयः (सः अनुगेन = सह अनुगेन)

• मया: by me
• मया: Kartr (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• तव: of you/your
• तव: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्

• स्वः: own
• स्वः: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; विशेषणम् (आत्मा)

• आत्मा: self
• आत्मा: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• कल्पितः: was fashioned/arranged
• कल्पितः: Kriya-visheshana (Predicate participle/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: कॢप् (धातु)
• Form: कृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; (आत्मा) इत्यस्य विशेषणम्; अर्थतः—‘निर्मितः/कल्पितः’

• भद्रे: O auspicious lady
• भद्रे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भद्र (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

• ज्ञात्वा: having known
• ज्ञात्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund/Absolutive); पूर्वक्रिया

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्

• अनुकम्प्यताम्: let (him/it) be shown compassion
• अनुकम्प्यताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अनु-कम्प् (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; कर्मणि-प्रयोगः (Passive)

Speaker

Yudhiṣṭhira

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya ṛṣis (standard Skanda Purāṇa frame)

Visual Art Cues

Scene: A king stands in humility, hands raised in añjali, addressing a revered feminine presence (or a revered figure addressed as ‘bhadre’), with attendants behind him; the moment is intimate and supplicatory.

Characters & Entities

• Devī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Remembering the divine at the start of every action is presented as the foundation of dharmic success and inner protection.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse continues the kṣetra-centered Devī-stotra, highlighting the site as a place where beginnings are sanctified through her grace.

What ritualistic prescription is mentioned?

Smaraṇa/japa of Devī at the commencement of all undertakings (kāryārambha) and a plea for her mercy.