Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

प्रभाते विमले स्नात्वा देवीर्लिंगान्यथार्च्य च । कृत्वा प्रदक्षिणं क्षेत्रं देवीस्तोत्रं जजाप सः । प्रयाणकालेषु सदा जप्यं कृष्णेन कीर्तितम्

Transliteration

prabhāte vimale snātvā devīrliṃgānyathārcya ca | kṛtvā pradakṣiṇaṃ kṣetraṃ devīstotraṃ jajāpa saḥ | prayāṇakāleṣu sadā japyaṃ kṛṣṇena kīrtitam

Translation

پاکیزہ صبح میں غسل کر کے، دیویوں اور لِنگوں کی حسبِ دستور پوجا کی، اور مقدس کھیتر کی پرَدکشنہ کر کے اس نے دیوی کا ستوتر جپا—وہی جسے کرشن نے فرمایا تھا کہ روانگی کے وقت ہمیشہ جپنا چاہیے۔

Word by Word

• प्रभाते: in the morning
• प्रभाते: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)

• विमले: pure/clear (morning)
• विमले: Adhikarana (Time-qualifier/अधिकरणविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विमल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); विशेषण (qualifier)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: स्ना (धातु) + क्त्वा (अव्ययकृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)

• देवीः: goddesses
• देवीः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural)

• लिङ्गानि: liṅgas (emblems)
• लिङ्गानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (sequencing particle)

• अर्च्य: having worshipped
• अर्च्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: अर्च् (धातु) + ल्यप् (अव्ययकृदन्त)
• Form: ल्यबन्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: कृ (धातु) + क्त्वा (अव्ययकृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)

• प्रदक्षिणम्: circumambulation
• प्रदक्षिणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रदक्षिण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• क्षेत्रम्: the sacred area
• क्षेत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• देवीस्तोत्रम्: hymn to the Goddess
• देवीस्तोत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक) + स्तोत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• जजाप: recited
• जजाप: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जप् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• प्रयाणकालेषु: at times of departure
• प्रयाणकालेषु: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रयाण (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), बहुवचन (Plural)

• सदा: always
• सदा: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक-क्रियाविशेषण (adverb of time)

• जप्यम्: to be recited
• जप्यम्: Vidhaya (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: जप् (धातु) + यत् (कृदन्त)
• Form: कृदन्त-विशेषण; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular); विधेय (predicate)

• कृष्णेन: by Kṛṣṇa
• कृष्णेन: Karana/Agent-in-passive (Instrument/कर्ता-हेतु)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)

• कीर्तितम्: proclaimed
• कीर्तितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कीर्त् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular)

Speaker

Sūta (narrating); Kṛṣṇa is cited as authority

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A spotless dawn: Yudhiṣṭhira emerges from ritual bath, then worships Devī shrines and Śiva-liṅgas with flowers and lamps; he walks a full circumambulation of the sacred precinct, finally chanting a stotra before setting out.

Characters & Entities

• Yudhiṣṭhira
• Devī
• Śiva-liṅgas
• Kṛṣṇa
• Kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Before transitions like travel, one should purify oneself and align with the divine through worship, circumambulation, and protective recitation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The same kṣetra/tīrtha complex where goddesses and liṅgas are worshipped in this Kaumārikākhaṇḍa segment.

What ritualistic prescription is mentioned?

Morning bath, worship of Devīs and liṅgas, kṣetra-pradakṣiṇā, and recitation of a Devī-stotra—especially recommended at departure.