Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 44

Devanagari script

अयं हि तीर्थयात्रायां विचरन्भ्रातृभिर्युतः । कृष्णया चाप्यदस्तीर्थं स्नातुमेवाभ्युपाययौ

Transliteration

ayaṃ hi tīrthayātrāyāṃ vicaranbhrātṛbhiryutaḥ | kṛṣṇayā cāpyadastīrthaṃ snātumevābhyupāyayau

Translation

“یہ تو تیرتھ یاترا میں اپنے بھائیوں کے ساتھ اور کرشنا کے ہمراہ گردش کر رہا ہے؛ اسی مقدس گھاٹ پر خاص غسل کے لیے آیا ہے۔”

Word by Word

• अयम्: this (man)
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (सर्वनाम)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle, emphasis/indeed)

• तीर्थयात्रायाम्: on a pilgrimage
• तीर्थयात्रायाम्: Adhikarana (Context/location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक) + यात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (तीर्थस्य यात्रा); स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• विचरन्: wandering; travelling
• विचरन्: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि-चर् (धातु) + विचरन्त् (कृदन्त, शतृ)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (अयम् इति विशेषण)

• भ्रातृभिः: with (his) brothers
• भ्रातृभिः: Sahakaraka (Association/सह)
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन

• युतः: joined; accompanied
• युतः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यु (धातु) + युत (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (अयम् इति विशेषण)

• कृष्णया: with Kṛṣṇā (Draupadī)
• कृष्णया: Sahakaraka (Association/सह)
• Type: Noun
• Root: कृष्णा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (also/even)

• अदः: that
• अदः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (सर्वनाम)

• तीर्थम्: holy ford; sacred place
• तीर्थम्: Karma (Object apposition/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (अदः इति समानाधिकरण)

• स्नातुम्: to bathe
• स्नातुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु) + स्नातुम् (तुमुन्)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त infinitive; प्रयोजनार्थ (purpose)

• एव: only; indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण-निपात (emphatic/only)

• अभ्युपाययौ: approached; came near
• अभ्युपाययौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि-उप-इ (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Rudra (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Barbarīka

Visual Art Cues

Scene: The Pāṇḍavas with Draupadī journey toward the ford; water vessels and travel gear; Bhīma singled out as pilgrim; the tīrtha waters shimmer invitingly.

Characters & Entities

• Rudra (Śiva)
• Bhīma
• Pāṇḍava brothers
• Kṛṣṇā (Draupadī)
• Tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage and tīrtha-bathing are upheld as dharmic acts worthy of divine protection; sacred travel is meant for purification, not harm.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

A tīrtha at the ocean-shore setting is referenced, but the verse does not provide a distinct proper name for the site.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (ritual bathing) at the tīrtha is explicitly stated as the purpose of the visit.