Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 42
Devanagari script
सागरस्य ततस्तीरे बर्बरीकं गतं तदा । निरीक्ष्य भगवान्रुद्रो वियत्स्थः समभाषत
Transliteration
sāgarasya tatastīre barbarīkaṃ gataṃ tadā | nirīkṣya bhagavānrudro viyatsthaḥ samabhāṣata
Translation
جب بربریک سمندر کے کنارے پہنچا تو آسمان میں قائم برکت والے بھگوان رودر نے اسے دیکھ کر کلام فرمایا۔
Word by Word
सागरस्यof the ocean
सागरस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
ततःthen; from there
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
तीरेon the shore
तीरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
बर्बरीकम्Barbarīka
बर्बरीकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootबर्बरीक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
गतम्gone; having gone
गतम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) + गत (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (बर्बरीकम् इति विशेषण)
तदाat that time
तदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
निरीक्ष्यhaving seen
निरीक्ष्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootनि-ईक्ष् (धातु) + निरीक्ष्य (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund); पूर्वक्रिया
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
रुद्रःRudra
रुद्रः:
Karta (Subject apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (भगवान् इति समानाधिकरण)
वियत्स्थःstanding in the sky
वियत्स्थः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootवियत् (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (वियतः स्थः = आकाशे स्थितः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (रुद्रः इति विशेषण)
समभाषतspoke
समभाषत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-भाष् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating; Rudra begins speaking in the next verses
Tirtha Mahatmya
Type: ghat
Visual Art Cues
Scene: At the ocean’s edge, Barbarīka stands with Bhīma restrained; above, Rudra appears in the sky, gaze fixed, about to speak—waves, wind, and a charged stillness.
Characters & Entities
B
BarbarīkaS
Sāgara (Ocean)R
Rudra (Śiva)FAQs
Śiva (Rudra) intervenes to uphold dharma, showing that divine guardianship operates precisely when balance is threatened.
The sāgara-tīra (ocean shore) is highlighted as the setting, though no named tīrtha is specified in this verse.
None.