Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

ततोऽतिकृपयाविष्टहरकंठस्य कालिमाम् । गृहीत्वा पार्वती चक्रे नारीमेकां महाभयाम्

Transliteration

tato'tikṛpayāviṣṭaharakaṃṭhasya kālimām | gṛhītvā pārvatī cakre nārīmekāṃ mahābhayām

Translation

تب پاروتی بے پناہ کرم و شفقت سے بھر گئیں؛ ہَر (شیو) کے گلے کی سیاہ تابش کو لے کر اس سے ایک نہایت ہیبت ناک عورت کی صورت بنا دی۔

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: tatas (अव्यय)
• Form: देश/कालवाचक-अव्यय (thereupon/then)

• अतिकृपया: with great compassion
• अतिकृपया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: ati + kṛpā (प्रातिपदिके)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; उपसर्गपूर्वक-तत्पुरुषभाव (अतिशयिता कृपा)

• आविष्टहरकण्ठस्य: of Hara’s throat (which was) possessed/overcome
• आविष्टहरकण्ठस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: āviṣṭa + hara + kaṇṭha (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; समासः—(आविष्टः) (हरकण्ठः) इति; षष्ठी-सम्बन्धः

• कालिमाम्: the blackness/dark hue
• कालिमाम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: kālimā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• गृहीत्वा: having taken
• गृहीत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund)

• पार्वती: Pārvatī
• पार्वती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: pārvatī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• चक्रे: made / created
• चक्रे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• नारीम्: a woman
• नारीम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: nārī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• एकाम्: one
• एकाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: eka (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• महाभयाम्: very terrifying
• महाभयाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: mahā + bhayā (प्रातिपदिके)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महद् भयम् यस्याः/महाभया)

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages (implied)

Visual Art Cues

Scene: Pārvatī, moved by intense compassion, draws the dark radiance from Śiva’s throat and shapes it into a single fearsome woman—an ugra Devī born of Nīlakaṇṭha’s darkness—ready to confront Dāruka.

Characters & Entities

• Pārvatī
• Hara (Śiva)
• Kālimā (darkness from the throat)
• Kālikā (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine compassion can manifest as formidable power; the Goddess becomes terrifying to remove terror from the worlds.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is named; the verse focuses on the manifestation of the Goddess for cosmic protection.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.