Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

राक्षसं वित्त मां वीरा भीमपुत्रं घटोत्कचम् । सुप्रियं वासुदेवस्य प्रणामार्थमुपागतम्

Transliteration

rākṣasaṃ vitta māṃ vīrā bhīmaputraṃ ghaṭotkacam | supriyaṃ vāsudevasya praṇāmārthamupāgatam

Translation

“اے بہادرو! مجھے پہچانو—میں راکشس گھٹو تکچ ہوں، بھیم کا بیٹا؛ واسودیو کا محبوب، جو یہاں پرنام (سلام) پیش کرنے آیا ہوں۔”

Word by Word

• राक्षसम्: a rākṣasa
• राक्षसम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सम्बोधनार्थे कर्मरूपेण (appositional)

• वित्त: know (you all)
• वित्त: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लोट् (imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष (2nd), बहुवचन; परस्मैपद

• माम्: me
• माम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम

• वीराः: O heroes
• वीराः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वीर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative/सम्बोधन), बहुवचन

• भीमपुत्रम्: Bhīma’s son
• भीमपुत्रम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भीम (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; तत्पुरुष-समास (भीमस्य पुत्रः)

• घटोत्कचम्: Ghaṭotkaca
• घटोत्कचम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: घटोत्कच (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; अप्पोजिशन (to māṃ)

• सुप्रियम्: very dear
• सुप्रियम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु- (उपसर्ग/अव्यय) + प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण

• वासुदेवस्य: of Vāsudeva
• वासुदेवस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वासुदेव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)

• प्रणामार्थम्: for paying obeisance
• प्रणामार्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: प्रणाम (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (अर्थ-शब्दः पुं), द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; तत्पुरुष-समास (प्रणामस्य अर्थः = हेतु)

• उपागतम्: come / arrived
• उपागतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उप-आ-गम् (धातु) → आगत (कृदन्त, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle)

Speaker

Ghaṭotkaca

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Ghaṭotkaca announces his lineage—Bhīma’s son—and declares himself dear to Vāsudeva, having come specifically to bow in reverence.

Characters & Entities

• Ghaṭotkaca
• Bhīma
• Vāsudeva (Kṛṣṇa)
• Yadu warriors

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True greatness expresses itself as humility—approaching the Lord with praṇāma and peaceful intent.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā is shown as the place where devotees come specifically to bow to Vāsudeva Kṛṣṇa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Praṇāma (reverential salutation) is implicitly praised as a devotional act.