Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 45

इत्येतत्कथितं तुभ्यमतश्चाभूच्छृणुष्व तत् । तपः सामर्थ्यतः सूक्ष्मान्दण्डस्याग्रे निधाय तान्

ityetatkathitaṃ tubhyamataścābhūcchṛṇuṣva tat | tapaḥ sāmarthyataḥ sūkṣmāndaṇḍasyāgre nidhāya tān

یوں یہ سب تمہیں کہہ دیا گیا؛ اب آگے جو واقع ہوا وہ سنو۔ تپسیا کی قوت سے اُن لطیف ہستیوں کو اپنے عصا کی نوک پر رکھ دیا۔

इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (quotative particle)
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case); एकवचन
कथितम्told, narrated
कथितम्:
Karma (Predicate of object/कर्म-विशेषण)
TypeVerb
Rootकथ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन
तुभ्यम्to you
तुभ्यम्:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (4th case/dative); एकवचन
अतःtherefore
अतः:
Hetu (Reason/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थक-अव्यय (therefore/from this)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
अभूत्was, happened
अभूत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (imperfect/past); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
शृणुष्वlisten
शृणुष्व:
Kriya (Injunction/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (imperative); मध्यमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd case); एकवचन
तपःausterity, penance
तपः:
Hetu (Means/Instrumental sense by context)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन
सामर्थ्यतःby (its) power
सामर्थ्यतः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootसामर्थ्य (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित-अव्यय)
Formतद्धितान्त-अव्यय (ablatival adverb); ‘सामर्थ्यतः’ = सामर्थ्यात् (by virtue of power)
सूक्ष्मान्subtle, minute
सूक्ष्मान्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसूक्ष्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd case); बहुवचन
दण्डस्यof the staff
दण्डस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (6th case/genitive); एकवचन
अग्रेat the tip/front
अग्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th case/locative); एकवचन
निधायhaving placed
निधाय:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootनि-धा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having placed’
तान्them
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd case); बहुवचन

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Scene: A tapasvin holds a staff upright; at its tip rest tiny luminous ‘subtle’ forms/essences, while the narrator signals a new episode about to unfold.

T
tapas
D
daṇḍa (ascetic staff)

FAQs

Tapas is presented as a transformative force capable of subtle, extraordinary feats, bridging the visible and invisible sacred worlds.

No single tīrtha is named in this verse; it serves as a narrative pivot within the Kaumārikākhaṇḍa sacred itinerary.

No explicit rite; it highlights tapas as the enabling power for what follows.