Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 124

Devanagari script

चिरेण मंत्रं संधीयाच्चिरेम च कृतं त्यजेत् । चिरेण विहतं मित्रं चिरं धारणमर्हति

Transliteration

cireṇa maṃtraṃ saṃdhīyāccirema ca kṛtaṃ tyajet | cireṇa vihataṃ mitraṃ ciraṃ dhāraṇamarhati

Translation

منتر کی سِدھی وقت کے ساتھ ہی پکتی ہے؛ جو کام بہت دیر سے کیا گیا ہو اسے چھوڑ دینا چاہیے۔ اور وہ دوست جسے طویل رفاقت کے بعد دکھ پہنچا ہو، طویل برداشت اور سہارا پانے کا مستحق ہے۔

Word by Word

• चिरेण: after a long time / with delay
• चिरेण: Kala (Time/temporal instrument)
• Type: Noun
• Root: चिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (कालवाचक), तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; कालार्थे

• मन्त्रम्: counsel, plan
• मन्त्रम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• संधीयात्: should make/arrange, should form (a plan)
• संधीयात्: Kriya (Verb)
• Type: Verb
• Root: सम्-धा (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; उपसर्ग: सम्

• चिरेम: after a long time (variant form)
• चिरेम: Kala (Time)
• Type: Noun
• Root: चिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (कालवाचक), तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; पाठभेद/रूपभेद: चिरेण इत्यर्थे

• च: and
• च: Samuccaya
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• कृतम्: a deed, what has been done
• कृतम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: कृत (प्रातिपदिक; √कृ धातु-जन्य क्त-प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त, कर्मवाच्ये ‘कृतं (कार्यं)’

• त्यजेत्: should abandon
• त्यजेत्: Kriya (Verb)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• चिरेण: after a long time
• चिरेण: Kala (Time)
• Type: Noun
• Root: चिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (कालवाचक), तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• विहतम्: struck, harmed
• विहतम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: विहत (प्रातिपदिक; √हन् धातु-जन्य क्त-प्रत्यय, उपसर्ग: वि)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त

• मित्रम्: friend
• मित्रम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• चिरम्: for a long time
• चिरम्: Kala (Time)
• Type: Indeclinable
• Root: चिरम् (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय

• धारणम्: support, sustaining, keeping
• धारणम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: धारण (प्रातिपदिक; √धृ धातु-जन्य ल्युट्/अन)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; क्रियानाम

• अर्हति: deserves, is fit for
• अर्हति: Kriya (Verb)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

Speaker

Gautama (quoted within Sūta’s narration)

Visual Art Cues

Scene: A sage teaches three maxims: slow ripening of mantra, renunciation of stale delayed deeds, and patient support of an old friend; disciples visualize mantra as a growing flame.

Characters & Entities

• Gautama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Patience is essential for spiritual practice, but discernment is needed: some delayed actions should be dropped, while old bonds deserve endurance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; the verse is a general dharma maxim (gāthā).

What ritualistic prescription is mentioned?

Mantra practice is implied: mantra-siddhi is attained gradually through sustained practice over time.