Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 10

Devanagari script

परीक्षन्ब्राह्मणानत्र प्राप्तो यूयं परीक्षिताः । अहं वः स्थायिष्यामि चानुजानीत तद्द्विजाः

Transliteration

parīkṣanbrāhmaṇānatra prāpto yūyaṃ parīkṣitāḥ | ahaṃ vaḥ sthāyiṣyāmi cānujānīta taddvijāḥ

Translation

تم یہاں برہمنوں کی آزمائش کے لیے آئے تھے، اور اب خود آزمائے جا چکے ہو۔ تمہارے ہی لیے میں یہیں ٹھہروں گا—پس اجازت دو، اے دِویجوں (دو بار جنم لینے والو)۔

Word by Word

• परीक्षन्: testing, examining
• परीक्षन्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: परीक्ष् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), प्रथमा-एकवचन, पुंलिङ्ग (contextual)

• ब्राह्मणान्: Brahmins
• ब्राह्मणान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक अव्यय (locative adverb)

• प्राप्तः: having arrived
• प्राप्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्राप् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), प्रथमा-एकवचन, पुंलिङ्ग

• यूयम्: you (all)
• यूयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन

• परीक्षिताः: have been tested
• परीक्षिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: परीक्ष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), प्रथमा-बहुवचन, पुंलिङ्ग

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• वः: of you / your
• वः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी (6th/सम्बन्ध) बहुवचन (enclitic form)

• स्थायिष्यामि: I shall stay/remain
• स्थायिष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future/भविष्यत्), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)

• अनुजानीत: permit, give leave
• अनुजानीत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अनु-ज्ञा (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन, परस्मैपद

• तत्: those
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-विशेषण, प्रथमा-बहुवचन, पुंलिङ्ग (द्विजाः इति विशेष्ये)

• द्विजाः: O twice-born (Brahmins)
• द्विजाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता/सम्बोधनसदृश), बहुवचन

Speaker

Nārada

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages / or Nārada as internal addressee (contextual)

Visual Art Cues

Scene: A revered figure addresses assembled brāhmaṇas after a completed test, offering to remain at the sacred spot; brāhmaṇas stand with folded hands, the atmosphere solemn and relieved.

Characters & Entities

• brāhmaṇas
• dvija

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is reciprocal: those who test others are also tested, and righteous action proceeds with the consent of the worthy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The setting remains the mahātīrtha context (Mahī–Sāgara-Saṅgama) referenced nearby.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal rite; the verse emphasizes anujñā (permission/authorization) before establishing a sacred arrangement.