Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 15

पुलस्त्य उवाच । असंख्यानीह तीर्थानि दृश्यंते पद्मसंभव । यथा दिशसि मां तात अर्घमेकमुपानये

pulastya uvāca | asaṃkhyānīha tīrthāni dṛśyaṃte padmasaṃbhava | yathā diśasi māṃ tāta arghamekamupānaye

پُلستیہ نے کہا: “اے پدم سے جنم لینے والے (برہما)! یہاں بے شمار تیرتھ دکھائی دیتے ہیں۔ جیسے آپ مجھے حکم دیں، اے پیارے پتا، میں ایک ہی اَर्घیہ (نذرِ آب) لے آؤں گا۔”

पुलस्त्यःPulastya
पुलस्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुलस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
असंख्यानिcountless
असंख्यानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअसंख्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम् (तīर्थानि इति)
इहhere
इह:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-क्रियाविशेषण (adverb of place)
तीर्थानिsacred fords/pilgrimage places
तीर्थानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
दृश्यन्तेare seen/appear
दृश्यन्ते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, बहुवचन, आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive)
पद्मसम्भवO Lotus-born (Brahmā)
पद्मसम्भव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपद्म + सम्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (padmāt sambhavaḥ)
यथाas/according to how
यथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्ध/प्रकारवाचक (as/according as)
दिशसिyou instruct/direct
दिशसि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदिश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
माम्me
माम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
तातO dear father/sir
तात:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
अर्घम्offering (arghya)
अर्घम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअर्घ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
एकम्one/single
एकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (अर्घम् इति)
उपानयेmay I bring/let me bring
उपानये:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), उत्तम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद; उप-उपसर्ग (upā- + nay-)

Pulastya

Tirtha: असंख्य-तीर्थ-समूह (नामानिर्दिष्ट)

Type: kshetra

Listener: Brahmā (Padma-born)

Scene: पुलस्त्यः ब्रह्माणं ‘पद्मसम्भव’ इति सम्बोध्य, असंख्य-तीर्थ-दर्शनात् विस्मितः, विनयेन ‘एकम् अर्घम्’ आनयितुं प्रतिजानाति; पृष्ठभूमौ जलाशय-घाटाः, ऋषयः, तीर्थ-देवताः।

P
Pulastya
B
Brahmā (Padmasaṃbhava)
T
Tīrtha
A
Argha

FAQs

When dharmic choices appear many, guidance from a higher authority (guru/deity) helps prioritize the best course of worship.

None by name; the verse highlights the abundance of tīrthas and the need to discern precedence.

Preparing a single argha to be offered—implying one foremost recipient among many.