Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 69

Devanagari script

चिंतयेत्परमं ब्रह्म कृत्वा तत्प्रवणं मनः । आहाराः सात्त्विकाश्चैव संसेव्याः सिद्धिमिच्छता

Transliteration

ciṃtayetparamaṃ brahma kṛtvā tatpravaṇaṃ manaḥ | āhārāḥ sāttvikāścaiva saṃsevyāḥ siddhimicchatā

Translation

برتر برہمن کا دھیان کرے اور اپنے من کو پوری طرح اسی کی طرف جھکا دے۔ جو سِدھی چاہے وہ صرف ساتتوِک آہار ہی اختیار کرے۔

Word by Word

• चिन्तयेत्: should contemplate
• चिन्तयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: चिन्त् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम् (singular)

• परमम्: supreme
• परमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचनम्; विशेषणम्

• ब्रह्म: Brahman (Absolute)
• ब्रह्म: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचनम्

• कृत्वा: having made / having done
• कृत्वा: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कृ (धातु) + क्त्वा (अव्ययकृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचनम्; विशेषणम् (deictic)

• प्रवणम्: inclined/leaning (towards)
• प्रवणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्रवण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचनम्; विशेषणम्

• मनः: mind
• मनः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचनम्

• आहाराः: foods/dietary items
• आहाराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आहार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचनम्

• सात्त्विकाः: sattvic (pure)
• सात्त्विकाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सात्त्विक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचनम्; विशेषणम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्ययम् (conjunction)

• एव: indeed/only
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्ययम् (emphatic particle)

• संसेव्याः: should be partaken/served
• संसेव्याः: Vidhi (Injunction/विधि)
• Type: Adjective
• Root: सम् + सेव् (धातु) + य (कृत्, भाव्य/gerundive)
• Form: कृत्य-प्रत्ययान्त (gerundive/भाव्य), पुंलिङ्गः, प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचनम्; विधेय-विशेषणम् (to be resorted to)

• सिद्धिम्: success/perfection
• सिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गम्, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचनम्

• इच्छता: by one desiring
• इच्छता: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Adjective
• Root: इष् (धातु) + शतृ (कृत्, वर्तमानकृदन्त)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्गः, तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचनम्; कर्तृवाचकः

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Visual Art Cues

Scene: A seated yogin in a forest hermitage contemplates the formless Supreme; beside him are simple sāttvika offerings—fruits, barley, milk—symbolizing purity and restraint.

Characters & Entities

• Brahman

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

God-realization requires both inner orientation (mind fixed on the Supreme) and outer discipline (pure sāttvic diet).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is specified; the verse teaches general yogic sādhanā within the Purāṇic dharma framework.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dietary discipline: the aspirant seeking siddhi should adopt sāttvic foods.