Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 52

Devanagari script

तस्मिन्दिने नारदेन निर्मितेऽत्रैव कूपके । स्नानं कृत्वा प्रयत्नेन श्राद्धं कुर्यात्समाहितः

Transliteration

tasmindine nāradena nirmite'traiva kūpake | snānaṃ kṛtvā prayatnena śrāddhaṃ kuryātsamāhitaḥ

Translation

اسی دن، یہاں نارَد مُنی کے بنائے ہوئے اسی کنویں میں احتیاط سے غسل کرے اور دل کو یکسو رکھ کر پوری کوشش سے شرادھ ادا کرے۔

Word by Word

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; विशेषणरूपेण ‘दिने’ इति पदस्य

• दिने: on the day
• दिने: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• नारदेन: by Nārada
• नारदेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• निर्मिते: in the constructed (one)
• निर्मिते: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: नि√मा (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय) → निर्मित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; ‘कूपके’ इति पदस्य विशेषणम्

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Locative sense/अधिकरणार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha/Emphasis (निपातार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle; emphasis)

• कूपके: in the small well
• कूपके: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कूपक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘कृत्वा’ इत्यस्य कर्म

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: √कृ (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय) → कृत्वा (अव्ययीभाव-रूपेण)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), पूर्वक्रिया

• प्रयत्नेन: with effort
• प्रयत्नेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रयत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• श्राद्धम्: śrāddha rite
• श्राद्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘कुर्यात्’ इत्यस्य कर्म

• कुर्यात्: should perform
• कुर्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• समाहितः: composed/attentive
• समाहितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-√धा (धातु) + क्त → समाहित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृविशेषणम् (agent qualifier)

Speaker

Bābhravya (prescriptive passage)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nārada-kūpa

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Pāṇḍava (address implied in nearby verses; the instruction stream is directed to a Pāṇḍava interlocutor)

Visual Art Cues

Scene: A serene tīrtha-well with stone steps; a pilgrim completes snāna and then sits facing south to perform śrāddha, with offerings arranged (tila, water vessel), while a subtle presence of Nārada is suggested by vīṇā motifs.

Characters & Entities

• Nārada
• Nārada-kūpa (the well)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred geography and sacred time unite: bathing at a consecrated spot supports disciplined rites and ancestral gratitude.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Nārada-kūpa—the well constructed by Nārada at this place.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (ritual bath) in Nārada-kūpa followed by focused performance of śrāddha.