Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 29

Devanagari script

अरतिक्रोधचापल्ये भयं नैतानि यस्य च । अदीर्घसूत्रं धीरं च नारदं तं नमाम्यहम्

Transliteration

aratikrodhacāpalye bhayaṃ naitāni yasya ca | adīrghasūtraṃ dhīraṃ ca nāradaṃ taṃ namāmyaham

Translation

میں اُس نارَد کو نمسکار کرتا ہوں جس کے لیے بے قراری، غصہ اور چنچل پن خوف کا سبب نہیں؛ جو ٹال مٹول نہیں کرتا، اور جو دھیرج والا و سنبھلا ہوا ہے۔

Word by Word

• अरतिक्रोधचापल्ये: in restlessness, anger, and fickleness
• अरतिक्रोधचापल्ये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अरति (प्रातिपदिक) + क्रोध (प्रातिपदिक) + चापल्य (प्रातिपदिक)
• Form: समाहार-द्वन्द्वः (अरति-क्रोध-चापल्यानि); नपुंसकलिङ्गे; एकवचनम्; सप्तमी-विभक्तिः (Locative singular)

• भयम्: fear
• भयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः; एकवचनम्; प्रथमा-विभक्तिः (Nominative singular)

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्ययम् (negation)

• एतानि: these (things)
• एतानि: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्गः; बहुवचनम्; प्रथमा-विभक्तिः (Nominative plural)

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; एकवचनम्; षष्ठी-विभक्तिः (Genitive singular)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction: and)

• अदीर्घसूत्रम्: not procrastinating / not long-threaded
• अदीर्घसूत्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अ (नञ्) + दीर्घसूत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नञ्-समासः (दीर्घसूत्रः न); पुंलिङ्गः; एकवचनम्; द्वितीया-विभक्तिः; विशेषणम् (नारदम्)

• धीरम्: steadfast, wise
• धीरम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: धीर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः; एकवचनम्; द्वितीया-विभक्तिः; विशेषणम्

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• नारदम्: Nārada
• नारदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः; एकवचनम्; द्वितीया-विभक्तिः

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्गः; एकवचनम्; द्वितीया-विभक्तिः

• नमामि: I bow to
• नमामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नम् (धातु)
• Form: लट्-लकारः; उत्तमपुरुषः; एकवचनम्; परस्मैपदम्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; एकवचनम्; प्रथमा-विभक्तिः

Speaker

Indra (Mahendra) — within the cited stotra

Skanda Dialogue

Listener: King (nṛpa)

Visual Art Cues

Scene: Nārada depicted calm amid symbolic storms—anger and restlessness personified as fading shadows; his posture is steady, suggesting dhairya and promptness.

Characters & Entities

• Nārada

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Inner mastery—freedom from anger, restlessness, and delay—is praised as a mark of the realized sage.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; the focus is on ethical-spiritual virtues.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it encourages cultivation of self-control as dharma.