Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kaumarika Khanda›Adhyaya 54›Shloka 23
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 23

Devanagari script

पैशुन्य वक्ता च तथा द्वितीयानां प्रचालनात् । इति शापद्वयं प्राप्य द्विविधात्मजचालनात्

Transliteration

paiśunya vaktā ca tathā dvitīyānāṃ pracālanāt | iti śāpadvayaṃ prāpya dvividhātmajacālanāt

Translation

اور مزید یہ: ‘تو بہتان و چغلی کرنے والا ہوگا’ کیونکہ تو دوسروں کو ایک دوسرے کے خلاف بھڑکاتا ہے۔ یوں دو طرح کی اولاد کو اکسانے کے سبب اس نے دوہرا شاپ (لعنت) پایا۔

Word by Word
पैशुन्यslander/backbiting
पैशुन्य:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपैशुन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘पैशुन्य’ = चुगली/दूषण-वचन
वक्ताa speaker/one who speaks
वक्ता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवक्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृवाचक-नाम
चand
च:
Sambandha (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (and)
तथाthus/likewise
तथा:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थ (thus/also)
द्वितीयानाम्of others
द्वितीयानाम्:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; ‘द्वितीय’ = अन्य/दूसरे (others)
प्रचालनात्because of instigating
प्रचालनात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootप्र + चल् (धातु)
Formक्तिन्/भाववाचक-प्रातिपदिक ‘प्रचालन’ (causing to move/instigation); नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; हेत्वर्थ (from/because of)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थक-अव्यय (thus)
शापद्वयम्a pair of curses
शापद्वयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशाप (प्रातिपदिक) + द्वय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (द्वौ शापौ)
प्राप्यhaving obtained
प्राप्य:
Kriya (Gerundial action)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund); धातुः आप् (to obtain)
द्विविधात्मजचालनात्because of stirring/setting in motion the two kinds of sons
द्विविधात्मजचालनात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootद्विविध (प्रातिपदिक) + आत्मज (प्रातिपदिक) + चालन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; समासः (द्विविधानाम् आत्मजानाम् चालनम्) हेत्वर्थ
Speaker

Śrī Kṛṣṇa (continuing the curse account)

Visual Art Cues

Scene: A second pronouncement of curse: Dakṣa’s words appear as two luminous bands (śāpa-dvaya) encircling Nārada; figures representing ‘two kinds of offspring’ stand in the background as symbolic groups in tension.

Characters & Entities
K
Kṛṣṇa
N
Nārada
D
Dakṣa

FAQs

Speech and social instigation are morally weighty; dharma warns against divisive talk and provoking discord.

None; it is an ethical-causal explanation within the narrative.

None.

←Previous Verse
Next Verse→